قرآن در آیات سوره نساء نسخهای ساده اما عمیق برای استحکام خانواده ارائه میدهد، نسخهای که آرامش را به زندگی بازمیگرداند.
به گزارش پایگاه خبری «نذیر کرمان»؛ در جزء پنجم قرآن کریم، بخش مهمی از آیات سوره سوره نساء به تنظیم روابط خانوادگی، اجتماعی و اخلاقی میپردازد. در این گزارش، نگاهی تفسیری به برخی آیات کلیدی این بخش، با تکیه بر تفسیر المیزان علامه طباطبایی، خواهیم داشت. آیه ۳۴ سوره نساء با جمله «الرِّجالُ قَوّامونَ عَلَی النِّساء» آغاز میشود. علامه طباطبایی در المیزان توضیح میدهد که «قوّام» به معنای قیامکننده به تدبیر و سرپرستی است، یعنی مرد مسئول اداره و تأمین نیازهای اقتصادی خانواده است، نه آنکه مالک یا به صورت ذاتی از زن برتر باشد.این قوامیت بر پایه دو نکته است، برخی توانمندیهای طبیعی در حوزه مدیریت بیرونی و نیز تعهد به پرداخت نفقه. بنابراین مدیریت خانواده در نگاه قرآن، یک مسئولیت همراه با تکلیف مالی است، نه امتیازی برای سلطه. ویژگیهای همسر شایسته در ادامه آیه ۳۴ از زنان شایسته با تعبیر «صالحات قانتات حافظات للغیب» یاد میشود. علامه طباطبایی «قانتات» را به معنای اهل اطاعت از خدا میداند و «حافظات للغیب» را نگهبان حقوق خانواده در غیاب همسر، یعنی حفظ اسرار، اموال و آبرو. بر این اساس، معیار شایستگی در خانواده، تقوا و امانتداری است، نه صرفاً نقشهای ظاهری. آیه ۳۵ راهکاری عقلانی برای حل اختلافات زناشویی ارائه میدهد، یعنی تعیین داوری از خانواده مرد و داوری از خانواده زن. قرآن پیش از رسیدن اختلاف به مرحله فروپاشی خانواده به اصلاح و میانجیگری دعوت میکند.تلاوت جزء پنجم قرآن کریم را با صدای معتز آقایی ببینید و بشنوید. جمله «إن یریدا إصلاحاً یوفّق الله بینهما» نشان میدهد اگر نیت اصلاح باشد، توفیق الهی نیز همراه خواهد شد. این سازوکار نوعی پیشگیری اجتماعی از گسست خانواده است. در آیه ۳۶، پس از فرمان به عبادت خدا، طیفی از گروههای اجتماعی ذکر میشوند، یعنی والدین، خویشان، یتیمان، نیازمندان و همسایگان. این ترتیب نشاندهنده توسعه دایره احسان از نزدیکترین پیوندها تا گستره جامعه است. تأکید قرآن بر همسایه، چه خویشاوند و چه غیرخویشاوند، بیانگر اهمیت سرمایه اجتماعی و روابط انسانی در جامعه اسلامی است. پاداش مضاعف خدا برای نیکی و احسان آیه ۴۰ نساء میفرماید خداوند حتی به اندازه ذرهای ستم نمیکند و کار نیک را چند برابر پاداش میدهد. این آیه گواهی بر عدالت مطلق الهی است، عدالت در کنار فضل و بخشش. یعنی خداوند نهتنها ظلم نمیکند، بلکه از سر فضل، پاداش را افزون میسازد. این نگاه، امید و انگیزه عمل صالح را در مؤمن تقویت میکند. در آیه ۶۹ سوره نساء وعدهای بزرگ داده شده است و آن اینکه کسانی که از خدا و پیامبر اطاعت کنند، در زمره پیامبران، صدیقان، شهدا و صالحان خواهند بود. علامه طباطبایی توضیح میدهد که مراد از این معیت، همرتبگی کامل نیست، بلکه همنشینی و هممسیر بودن در آخرت است. اطاعت، انسان را در مدار همان راهی قرار میدهد که اولیای الهی پیمودهاند و این بزرگترین کرامت برای مؤمن است. آیه ۸۶ سوره نساء به یک اصل مهم اخلاق اجتماعی اشاره دارد، هرگاه به شما احترامی گذاشته شد، بهتر از آن یا همانند آن پاسخ دهید. المیزان تحیت را اعم از سلام و هر نوع اظهار احترام میداند. این دستور، فرهنگ تکریم متقابل و گسترش محبت در جامعه را تقویت میکند و از بیاعتنایی و سردی روابط میکاهد. هیچکس بار گناه دیگری را برنمیدارد آیه ۱۱۲ هشدار میدهد که اگر کسی خطا یا گناهی مرتکب شود و آن را به بیگناهی نسبت دهد، بار بهتان و گناه آشکاری را بر دوش گرفته است. هیچکس بار گناه دیگری را برنمیدارد و نسبت دادن خطا به دیگران، افزون بر اصل گناه، ظلمی مضاعف است که نظم اخلاقی جامعه را بر هم میزند. آیه ۱۳۵ سوره نساء از بلندترین فرازهای اخلاق قضایی قرآن است: «کونوا قوامین بالقسط شهداء لله ولو علی أنفسکم». به تعبیر المیزان، قیام به قسط یعنی ایستادگی دائمی برای عدالت. این عدالت باید حتی اگر به زیان خود انسان، والدین یا خویشان باشد، رعایت شود. معیار، رضای الهی و حق است، نه عاطفه و منفعت. چنین عدالتی ستون استواری جامعه ایمانی است.این آیات از سوره نساء، طرحی جامع از خانواده مسئول، جامعه نیکوکار و انسان عادل ارائه میدهد. بر اساس تفسیر المیزان، محور همه این دستورات، توحید در عبودیت و عدالت در رفتار است؛ از خانه آغاز میشود و تا گستره اجتماع و قیامت امتداد مییابد. منبع: فارس انتهای خبر/ م https://armanekerman.ir/vdcc00qs02bqpm8.ala2.html اشتراک گذاری : کپی متن خبر لینک کوتاهarmanekerman.ir/vdcc00qs02bqpm8.ala2.html