گفتگویی خواندنی با رئیس دفتر شورای نگهبان استان کرمان | اخبار استان کرمان

رئیس دفتر شورای نگهبان در استان کرمان با اشاره به جایگاه این نهاد در قانون اساسی بیان کرد: در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بیش از ۲۰ بار نام شورای نگهبان برده شده و در ۹ اصل، به‌طور مستقیم اهداف، وظایف و مسئولیت‌های آن تبیین شده است و بر اساس اصل ۹۱ قانون اساسی آمده است که به‌منظور پاسداری از احکام اسلام و قانون اساسی از نظر عدم مغایرت مصوبات مجلس شورای اسلامی با آن‌ها، شورایی به نام «شورای نگهبان» تشکیل می‌شود.

وی ادامه داد: شورای نگهبان وظایف متعددی بر عهده دارد که بخش عمده آن به‌صورت مشترک توسط فقها و حقوقدانان انجام می‌شود و برخی وظایف نیز به‌طور اختصاصی بر عهده فقهای شورا است. مهم‌ترین وظیفه این شورا، نظارت بر قانون‌گذاری است؛ فلسفه این نظارت نیز جلوگیری از مغایرت مصوبات مجلس با احکام شرع و قانون اساسی است.

ذوالعلی تصریح کرد: در جمهوری اسلامی، همه قوانین و مقررات باید بر اساس موازین اسلامی باشد. از سوی دیگر، قانون اساسی بیانیه اصلی یک نظام سیاسی و تجلی آرمان‌ها و خواسته‌های ملت است که مردم به آن رأی داده‌اند؛ بنابراین، نهادی که وظیفه پاسداری از آن را بر عهده دارد، باید هم از جنبه حقوقی و هم از جنبه فقهی صلاحیت لازم را داشته باشد و شورای نگهبان واجد این ویژگی است.

تفسیر قانون اساسی از وظایف مهم شورای نگهبان است

رئیس دفتر شورای نگهبان در استان کرمان دومین وظیفه مهم شورای نگهبان را تفسیر قانون اساسی دانست و گفت: تفسیر قانون اساسی به معنای کشف و تبیین مقصود قانون‌گذار است. در همه کشورها مرجع مشخصی برای این امر وجود دارد. از آنجا که پاسداری از قانون اساسی بر عهده شورای نگهبان است، منطقی و معقول است که این شورا، به نیابت از قانون‌گذار، مسئولیت تفسیر قانون اساسی را نیز بر عهده داشته باشد.

وی با اشاره به وظیفه نظارت بر انتخابات افزود: نظارت بر انتخابات مجلس خبرگان رهبری، ریاست‌جمهوری، مجلس شورای اسلامی و همه‌پرسی‌ها از دیگر وظایف شورای نگهبان است. فلسفه این نظارت، پیشگیری از رقابت‌های ناسالم، جلوگیری از تخلفات انتخاباتی و صیانت از سلامت انتخابات است.

ذوالعلی افزود: این نظارت، استصوابی و عام بوده و تمامی مراحل انتخابات را در بر می‌گیرد. همچنین، بررسی صلاحیت داوطلبان ریاست‌جمهوری به‌طور مستقیم توسط شورای نگهبان، بررسی صلاحیت نامزدهای مجلس شورای اسلامی از طریق هیئت‌های نظارت و بررسی صلاحیت نامزدهای مجلس خبرگان توسط فقهای شورای نگهبان انجام می‌شود.

رئیس دفتر شورای نگهبان در استان کرمان درباره دیگر وظایف شورای نگهبان اظهار کرد: حضور در مراسم تحلیف رئیس‌جمهور، حضور در مجلس شورای اسلامی هنگام بررسی برخی لوایح، عضویت در شورای بازنگری قانون اساسی، حضور یکی از فقها در شورای موقت رهبری، عضویت فقهای شورای نگهبان در مجمع تشخیص مصلحت نظام و تأیید توقف انتخابات در شرایط جنگ یا اشغال نظامی، از دیگر مسئولیت‌های این شورا است.

نظارت استصوابی، نظارتی مؤثر و قانونی برای جلوگیری از تخلفات

وی در تشریح ترکیب شورای نگهبان گفت: این شورا از ۱۲ عضو تشکیل شده است که برای دوره‌ای ۶ساله انتخاب می‌شوند. ۶ نفر از اعضا، فقیه هستند که از سوی مقام معظم رهبری منصوب می‌شوند و ۶ نفر دیگر، حقوقدانانی هستند که رئیس قوه قضائیه آنان را به مجلس شورای اسلامی معرفی می‌کند و با رأی نمایندگان مجلس انتخاب می‌شوند.

ذوالعلی درباره نظارت استصوابی تصریح کرد: نظارت استصوابی، نظارتی مؤثر و قانونی برای جلوگیری از تخلفات و تضمین سلامت اقدامات است. به‌طور کلی، نظارت به دو نوع استطلاعی و استصوابی تقسیم می‌شود و نظارت استصوابی، منحصر به شورای نگهبان نیست؛ بلکه در سایر عرصه‌های اجتماعی نیز وجود دارد. برای مثال، دستور پلیس برای توقف خودروی متخلف، تصمیم داور مسابقه در اخطار یا اخراج بازیکن و یا اقدامات سازمان تعزیرات حکومتی در برخورد با واحدهای صنفی متخلف، همگی نمونه‌هایی از نظارت استصوابی هستند.

رئیس دفتر شورای نگهبان در استان کرمان ادامه داد: از آنجا که وظیفه نظارت بر اجرای صحیح قانون بر عهده شورای نگهبان است، این نظارت باید جامع، عام و همراه با اختیارات لازم باشد تا بتواند تمام مراحل، از قبل از انتخابات تا حین برگزاری و پس از آن را پوشش دهد. به اعتقاد وی، مخالفت برخی جریان‌های سیاسی با نظارت استصوابی، بیشتر ریشه در رقابت‌های سیاسی دارد؛ در حالی که اصل این نوع نظارت، امری منطقی و ضروری است.

وی با اشاره به ظرفیت‌های علمی شورای نگهبان گفت: شورای نگهبان از دو بازوی فکری و پژوهشی قدرتمند بهره می‌برد؛ نخست، مجمع مشورتی فقهی مستقر در قم که از پژوهشگران برجسته حوزوی تشکیل شده و دوم، پژوهشکده شورای نگهبان در تهران که از استادان و پژوهشگران دانشگاهی بهره می‌گیرد.

تضعیف شورای نگهبان، تضعیف اسلامیت و جمهوریت نظام

ذوالعلی ابراز کرد: تمامی طرح‌ها، لوایح و مسائل تخصصی، با دقت و به‌صورت کارشناسی در این مراکز بررسی می‌شود و درباره موضوعات نوپدید مانند رمزارزها، تجارت الکترونیک، حقوق عمومی و منافع ملی نیز از نظر کارشناسان استفاده می‌شود. همچنین، در حوزه انتخابات و بررسی صلاحیت‌ها، دفاتر استانی شورای نگهبان نیز در فرآیندهای کارشناسی همکاری می‌کنند.

رئیس دفتر شورای نگهبان در استان کرمان خاطرنشان کرد: در همه کشورهایی که دارای نظام‌های مردم‌سالار و دموکراتیک هستند، برای جلوگیری از انحراف در قانون‌گذاری و تضمین اجرای صحیح قانون اساسی، نهادهایی مشابه شورای نگهبان پیش‌بینی شده است؛ هرچند نام و ساختار آن‌ها متفاوت است. به‌عنوان نمونه، در ایالات متحده آمریکا «دیوان عالی»، در برخی کشورهای اروپایی «شورای قانون اساسی»، در ترکیه «دادگاه قانون اساسی» وظیفه صیانت از قانون اساسی را بر عهده دارند. 

وی تأکید کرد: اهمیت جایگاه شورای نگهبان در صیانت از قوانین مصوب با رعایت موازین اسلامی و قانون اساسی، انکارناپذیر است و هرگونه تضعیف این نهاد، در حقیقت تضعیف اسلامیت و جمهوریت نظام محسوب می‌شود.

ذوالعلی عنوان کرد: متأسفانه در برخی رقابت‌های ناسالم سیاسی، حزبی و فردی، عده‌ای تلاش می‌کنند مسئولیت ناکامی‌های خود را متوجه داور کنند. گاهی افرادی که در دوره‌های گذشته از سوی شورای نگهبان تأیید صلاحیت شده‌اند، به محض آنکه صلاحیت آنان احراز نمی‌شود، با بغض، کینه و فرافکنی، عملکرد شورا را زیر سؤال می‌برند؛ در حالی که کارنامه شورای نگهبان، نشان‌دهنده عملکردی قاطع، دقیق و بدون مماشات در اجرای قانون و پایبندی به اصول است.

فعالیت ۳۰ هزار نفر در شبکه نظارت استان کرمان

رئیس دفتر شورای نگهبان در استان کرمان درباره فعالیت دفاتر استانی شورای نگهبان نیز اظهار کرد: دفاتر استانی پس از دیدار اعضای شورای نگهبان با مقام معظم رهبری در سال ۱۳۷۹ ایجاد شد. پیش از آن، هیئت‌های موقت نظارت وظایف نظارتی را بر عهده داشتند.

وی اظهار کرد: در استان کرمان، ۹ حوزه انتخابیه استان کرمان و در تمامی ۲۵ شهرستان، نمایندگان نظارت فعالیت می‌کنند، همچنین جامعه هدف شبکه نظارتی استان کرمان حدود ۳۰ هزار نفر است که از این تعداد، ۱۵ هزار نفر به‌صورت فعال همکاری دارند و در انتخابات گذشته نیز حدود ۹ هزار نفر به‌کارگیری شدند.

ذوالعلی بیان کرد: در ایام انتخابات، این شبکه در زمینه بررسی صلاحیت‌ها، جمع‌آوری اطلاعات، انجام تحقیقات، مصاحبه، بررسی سوابق و نظارت بر روند برگزاری انتخابات فعالیت می‌کند. در ایام غیرانتخاباتی نیز حفظ آمادگی شبکه، ارتقای توانمندی‌ها، آموزش نیروها، جذب عناصر جوان، برگزاری کارگاه‌های آموزشی درباره قانون اساسی، ارکان حاکمیتی و رفع شبهات از مهم‌ترین برنامه‌های دفاتر استانی است.

رئیس دفتر شورای نگهبان در استان کرمان یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های شورای نگهبان را استقلال اداری و سیاسی آن دانست و گفت: شورای نگهبان، جز در چارچوب سلسله‌مراتب قانونی خود، شرع مقدس و قانون اساسی، در برابر هیچ مرجع دیگری پاسخگو نیست و از ابتدای انقلاب تاکنون به عهدی که با مردم بسته، پایبند بوده است.

شورای نگهبان همواره بر پرهیز از دخالت در امور اجرایی تأکید دارد

وی تأکید کرد: این شورا همواره اصول بی‌طرفی، استقلال، عدم وابستگی، پرهیز از دخالت در امور اجرایی و عدم مداخله در انتصاب‌ها را رعایت کرده و تنها ملاک آن، اجرای قانون و عمل به تکلیف شرعی و قانونی بوده است. این رویه در استان‌ها نیز با همین دقت دنبال می‌شود.

ذوالعلی تصریح کرد: در فرآیند بررسی صلاحیت‌ها نیز تنها احراز حداقل شرایط مقرر در قانون ملاک عمل است و هیچ‌گونه مصلحت‌اندیشی یا گرایش سیاسی در تصمیم‌گیری‌ها دخالت ندارد. همچنین ویژگی‌های شخصیتی و علمی اعضای شورای نگهبان نیز مانع از آن می‌شود که تصمیمات خارج از چارچوب قانون اتخاذ شود. با این حال، معمولاً پس از اعلام نتایج بررسی صلاحیت‌ها یا برگزاری انتخابات، هجمه‌هایی که از ابتدای انقلاب تاکنون سابقه داشته، بار دیگر از سوی برخی جریان‌های سیاسی، به‌ویژه افراد یا گروه‌های شکست‌خورده در رقابت‌های انتخاباتی، تکرار می‌شود.

رئیس دفتر شورای نگهبان در استان کرمان گفت: شرح وظایف نمایندگان، حوزه‌های فعالیت، حدود اختیارات و نحوه اعمال نظارت آنان بر دستگاه‌های اجرایی، به‌طور کامل در قانون مشخص شده است و نمایندگان نظارت در سطوح مختلف نیز نسبت به این ضوابط توجیه هستند. رهبر شهیدمان نیز در بیانات خود، مواضع صریح و روشنی درباره ممنوعیت هرگونه دخالت خارج از چارچوب قانون بیان کرده‌اند.

وی ادامه داد: علاوه بر این، هیئت رسیدگی به تخلفات نیز عملکرد نمایندگان را به‌طور مستمر رصد می‌کند. در استان نیز حساسیت لازم نسبت به این موضوع وجود دارد و شبکه نظارتی شورای نگهبان، دستگاه‌های اطلاعاتی و مدیران ارشد استان، از استاندار گرفته تا سایر مسئولان، نسبت به رعایت قوانین و ضوابط توجیه شده‌اند. همچنین درباره نمایندگان دوره اخیر مجلس نیز در یک سال گذشته، کمترین موارد تخلف مشاهده شده و در صورت احراز هرگونه تخلف، مطابق ضوابط داخلی شورای نگهبان با آن برخورد خواهد شد.

ذوالعلی خاطرنشان کرد: منکر وظایف نظارتی نمایندگان مجلس نیستیم و معتقدیم آنان نباید نسبت به مسائل حوزه انتخابیه خود بی‌تفاوت باشند؛ اما حدود و مصادیق این وظایف کاملاً در قانون مشخص شده است. همچنین گزارش‌های مردمی برای شورای نگهبان از اهمیت بالایی برخوردار است؛ به‌گونه‌ای که اگر گزارشی صحیح باشد، با دقت پیگیری می‌شود و اگر مستند نباشد، ضمن ارائه توضیحات لازم، اقناع‌سازی و رفع ابهام صورت خواهد گرفت.

انتهای خبر/ م