نام کاربری یا نشانی ایمیل
رمز عبور
مرا به خاطر بسپار
بافت – نذیر کرمان: زیر سایه درختانی که بخشی از آنها قرن‌هاست در دامنه‌های بافت ریشه دارند، «گردو» فقط یک محصول کشاورزی نیست؛ با زندگی، معیشت، فرهنگ و خاطرات نسل‌های این منطقه درآمیخته است. همین پیوند، هفتمین جشنواره ملی گردوی بافت را از یک جشن برداشت محصول فراتر برد و پارک ساحلی این شهر را به محل گفت‌وگو درباره آینده یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های اقتصادی و هویتی دیار ابر تبدیل کرد.
هفتمین جشنواره ملی گردوی شهرستان بافت با حضور گسترده مردم و خانواده‌ها، باغداران و کشاورزان، فعالان صنایع‌دستی، مدیران استانی و شهرستانی و جمعی از میهمانان برگزار شد؛ جشنواره‌ای که در کنار فضای شاد و خانوادگی، غرفه‌های عرضه دستاوردهای کشاورزی، صنایع‌دستی و تولیدات بومی را نیز در دل خود جای داده بود.
برگزاری این جشنواره یک هفته پس از ششمین جشنواره موسیقی نواحی استان کرمان، دومین هفته متوالی از رویدادهای فرهنگی بافت را رقم زد و بار دیگر این پرسش را برجسته کرد که چگونه می‌توان ظرفیت‌های کشاورزی، هنر، میراث فرهنگی و طبیعت شهرستان را به یک زنجیره اقتصادی پایدار برای مردم منطقه متصل کرد.
جشن گردو؛ از برداشت محصول تا شکرگزاری نعمت
امام جمعه شهرستان بافت در این مراسم با نگاهی فرهنگی و دینی به فلسفه برگزاری جشن گردو، این رویداد را فرصتی برای شکرگزاری نعمت‌های طبیعی منطقه و تقویت پیوندهای اجتماعی دانست.
حجت‌الاسلام والمسلمین علی نوری‌صفا با بیان اینکه روز جمعه در فرهنگ اسلامی صرفاً یک روز تعطیل نیست، بلکه روز اجتماع و همدلی جامعه اسلامی است، عنوان کرد: «جمعه فرصتی است تا مردم مشغله‌های روزمره را برای ساعاتی کنار بگذارند، در کنار یکدیگر قرار گیرند و درباره نیازهای جامعه، دنیا و آخرت خود گفت‌وگو کنند؛ برگزاری چنین جشن مردمی و باشکوهی نیز با همین روح اجتماعی سازگار است.»
وی با اشاره به آموزه‌های دینی درباره شکر نعمت افزود: «جشن گردو را باید در حقیقت جشن سپاسگزاری و شکرگزاری نعمت بدانیم؛ گردو یکی از نعمت‌های بزرگ الهی برای این منطقه است و شکرگزاری و استفاده صحیح از این نعمت می‌تواند زمینه استمرار و افزایش آن را فراهم کند.»
امام جمعه بافت، نیروی انسانی و فرهنگ عمومی مردم را در کنار طبیعت و کشاورزی از سرمایه‌های اصلی شهرستان برشمرد و اظهار کرد: «بافت، شهرستان علم و ادب و به تعبیری “دارالعلم و الادب” است و شمار فراوان پزشکان، دانشگاهیان، پژوهشگران و فرهیختگان برخاسته از این منطقه، بخشی از سرمایه کم‌نظیر انسانی آن را تشکیل می‌دهد.»
نوری‌صفا با بیان اینکه آب‌وهوای مناسب، طبیعت متنوع، باغ‌های گردو و فرهنگ شهروندی مردم مجموعه‌ای از ظرفیت‌های ارزشمند شهرستان را شکل داده‌اند، بر ضرورت حفظ، شکرگزاری و بهره‌گیری صحیح از این داشته‌ها تأکید کرد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به تحولات اخیر کشور، جان باختن و شهادت شماری از هموطنان در حملات اخیر به مناطق جنوبی کشور را تسلیت گفت و ضمن محکوم کردن این حملات، بر ضرورت حفظ اقتدار، امنیت و منافع ملی تأکید کرد.
گردو؛ بخشی از شناسنامه بافت
فرماندار شهرستان بافت نیز در این جشنواره، گردو را فراتر از یک محصول باغی توصیف کرد و خواستار شکل‌گیری ساختاری دائمی برای مدیریت اقتصاد این محصول شد.
مژگان تاج‌الدینی با بیان اینکه «گردو برای بافت فقط یک محصول اقتصادی نیست، بلکه بخشی از فرهنگ و هویت شهرستان است»، عنوان کرد: «هفت سال است جشنواره ملی گردو برگزار می‌شود، اما برگزاری جشنواره به‌تنهایی کافی نیست؛ اگر مسائل باغداران و چالش‌های تولید به‌صورت ریشه‌ای مدیریت نشود، آینده این محصول ارزشمند با مخاطره مواجه خواهد شد.»
فرماندار بافت با تأکید بر اینکه مسئله گردو نیازمند مدیریت زنجیره‌ای از باغ تا بازار است، خواستار راه‌اندازی «دبیرخانه اقتصاد گردو» در این شهرستان شد.
وی اظهار کرد: «در قالب دبیرخانه اقتصاد گردو می‌توان تمام مسائل این محصول از تولید و حفظ باغ‌ها تا فرآوری، صنایع تبدیلی، بسته‌بندی، برندسازی، بازاریابی و صادرات را به‌صورت منسجم دنبال کرد و مشکلات باغداران را نیز در ساختاری مشخص به دستگاه‌های مسئول منتقل و تا حصول نتیجه پیگیری کرد.»
درخواست بافت روی صحنه جشنواره پاسخ گرفت
مهم‌ترین دستاورد اجرایی هفتمین جشنواره ملی گردو، دقایقی بعد و با پاسخ رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان کرمان به این مطالبه رقم خورد.
ایمان کریم‌قاسمی با بیان اینکه شهرستان بافت با بیش از هفت هزار هکتار سطح باغی از ظرفیت‌های مهم باغداری استان کرمان محسوب می‌شود، عنوان کرد: «در پاسخ به درخواست فرماندار شهرستان اعلام می‌کنم که دبیرخانه اقتصاد گردو با محوریت ایجاد و تکمیل زنجیره ارزش این محصول در شهرستان بافت راه‌اندازی خواهد شد.»
وی افزود: «هدف این است که مسائل حوزه گردو، از تولید در باغ تا فرآوری و عرضه نهایی، با همکاری مدیریت شهرستان و سازمان جهاد کشاورزی در یک ساختار منسجم بررسی و پیگیری شود.»
به این ترتیب مطالبه ایجاد یک ساختار تخصصی برای اقتصاد گردو، در همان جشنواره با موافقت متولی بخش کشاورزی استان همراه شد؛ اتفاقی که در صورت تبدیل شدن به برنامه اجرایی می‌تواند یکی از مهم‌ترین خروجی‌های هفتمین دوره این رویداد ملی باشد.
زنگ خطر کرم خراط در باغ‌های گردو
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان کرمان بخش دیگری از سخنان خود را به مهم‌ترین تهدید باغ‌های گردوی منطقه اختصاص داد.
کریم‌قاسمی با بیان اینکه آفت «کرم خراط» یکی از مشکلات جدی باغداران گردوی بافت است، عنوان کرد: «کشاورزان باید ارتباط مستمر با کارشناسان جهاد کشاورزی داشته باشند و مبارزه تلفیقی با این آفت را به‌صورت دقیق و علمی اجرا کنند.»
وی با اشاره به اهمیت اقدامات پس از برداشت افزود: «هرس شاخه‌های آلوده، جمع‌آوری آنها و امحای اصولی بخش‌های آسیب‌دیده از اقدامات ضروری برای کنترل کرم خراط است و همراهی باغداران با شبکه کارشناسی جهاد کشاورزی می‌تواند خسارت این آفت را به‌طور محسوسی کاهش دهد.»
این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که توسعه اقتصادی گردو بدون حفاظت از بنیان تولید، یعنی درخت و باغ، امکان‌پذیر نیست و دبیرخانه اقتصاد گردو در نخستین گام ناگزیر خواهد بود مسئله سلامت باغ‌ها، بهره‌وری آب و مدیریت آفات را در کنار مسائل تجاری دنبال کند.
دعوت از سرمایه‌گذاران برای ورود به صنایع تبدیلی گردو
حلقه مفقوده دیگری که در جشنواره مورد توجه قرار گرفت، فرآوری بود؛ حلقه‌ای که می‌تواند فاصله میان قیمت محصول خام و ارزش واقعی آن در بازار مصرف را کاهش دهد.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان کرمان با بیان اینکه بخش قابل توجهی از محصولات کشاورزی همچنان به شکل سنتی عرضه می‌شود، اظهار کرد: «از سرمایه‌گذاران دعوت می‌کنیم برای ایجاد واحدهای فرآوری و بسته‌بندی گردو در شهرستان بافت وارد میدان شوند و سازمان جهاد کشاورزی نیز آمادگی دارد در حوزه صدور مجوز و فراهم کردن زمینه‌های لازم از این سرمایه‌گذاری‌ها حمایت کند.»
کریم‌قاسمی با بیان اینکه تکمیل این حلقه می‌تواند سهم بیشتری از ارزش افزوده را نصیب خود تولیدکننده کند، عنوان کرد: «محصول باغدار بافت باید با فرآوری مناسب، بسته‌بندی استاندارد و حضور در بازارهای بهتر عرضه شود تا سود اصلی تولید به منطقه و تولیدکنندگان بازگردد.»
این نگاه تنها به مغز گردو محدود نمی‌شود. پوست سبز، پوست سخت، چوب و فرآورده‌های غذایی مبتنی بر گردو نیز ظرفیت ایجاد کسب‌وکارهای مکمل دارند و می‌توانند به جای خروج محصول خام از شهرستان، زمینه ایجاد مشاغل جدید در محل تولید را فراهم کنند.
از کوچه‌باغ تا درختان ۸۰۰ ساله؛ گردو در مسیر گردشگری
فرماندار بافت در بخش دیگری از سخنان خود، از مجموعه‌ای از برنامه‌ها برای پیوند ظرفیت گردو با میراث فرهنگی و گردشگری منطقه خبر داد.
تاج‌الدینی با اشاره به پیگیری برای ثبت ملی ظرفیت‌های مرتبط با گردو، گفت برنامه‌هایی برای ثبت یک روستای دارای باغ‌های گردو و درختان کهنسال، ثبت ملی کوچه‌باغ‌های بافت، ثبت یک شیرینی محلی مبتنی بر گردو و همچنین ثبت هشت اصله درخت گردوی کهنسال با قدمت بیش از ۸۰۰ سال در حال پیگیری است.
وی با بیان اینکه احیای کوچه‌باغ‌های بافت نیز در دستور کار قرار گرفته است، عنوان کرد: «هدف این است که داشته‌هایی که سال‌ها در شهرستان وجود داشته‌اند، بهتر شناخته شوند، ثبت شوند و از ظرفیت آنها برای معرفی بافت به مردم سراسر ایران استفاده شود.»
ترکیب باغ‌های گردو، درختان کهنسال، کوچه‌باغ‌ها، محصولات محلی و جشنواره‌ای با تقویم مشخص، می‌تواند زمینه شکل‌گیری نوعی «گردشگری کشاورزی» را فراهم کند؛ مدلی که در آن گردشگر نه فقط تماشاگر یک جشن، بلکه مهمان باغ، بازار و زیست‌بوم فرهنگی منطقه باشد.
بافت؛ دو جشنواره در دو هفته
هفتمین جشنواره ملی گردو در حالی برگزار شد که بافت تنها یک هفته قبل میزبان ششمین جشنواره موسیقی نواحی استان کرمان بود.
این توالی رویدادها، شهرستان را برای دو هفته به یکی از کانون‌های فرهنگی جنوب استان تبدیل کرد و زمینه حضور گردشگران، هنرمندان، باغداران، تولیدکنندگان و فعالان اقتصادی را فراهم آورد.
اگر جشنواره موسیقی نواحی روایتگر میراث ناملموس و آوایی بافت بود، جشن گردو بخش دیگری از هویت منطقه را به نمایش گذاشت؛ هویتی که از خاک و باغ آغاز می‌شود و می‌تواند به صنایع غذایی، صنایع‌دستی، گردشگری، بازار و صادرات برسد.
غرفه‌های کشاورزی و صنایع‌دستی؛ ویترین اقتصاد محلی
در حاشیه هفتمین جشنواره ملی گردوی بافت، غرفه‌هایی برای معرفی و عرضه دستاوردهای کشاورزی، تولیدات بومی و صنایع‌دستی شهرستان برپا شد.
حضور این غرفه‌ها، بخش اقتصادی جشنواره را پررنگ‌تر کرد و فرصتی در اختیار تولیدکنندگان محلی، هنرمندان و فعالان مشاغل خانگی قرار داد تا محصولات خود را بدون واسطه در معرض دید مردم و میهمانان قرار دهند.
ترکیب جشنواره با بازارچه محصولات بومی، در صورت توسعه هدفمند در دوره‌های آینده، می‌تواند رویداد را از یک هزینه فرهنگی به یک بازار فصلی و فرصت واقعی درآمدزایی برای جامعه محلی تبدیل کند.
از «جشن گردو» تا «اقتصاد گردو»
هفتمین جشنواره ملی گردو در نهایت با یک پیام روشن به پایان رسید: بافت برای حفظ جایگاه گردوی خود، علاوه بر جشن گرفتن برداشت محصول، به برنامه‌ای برای اقتصاد آن نیاز دارد.
راه‌اندازی دبیرخانه اقتصاد گردو، مقابله علمی با آفت کرم خراط، جذب سرمایه‌گذار برای صنایع تبدیلی و بسته‌بندی، ثبت میراث مرتبط با باغ‌های گردو، احیای کوچه‌باغ‌ها و توسعه گردشگری کشاورزی، حلقه‌هایی هستند که در صورت اتصال به یکدیگر می‌توانند گردوی بافت را از یک محصول سنتی به یک برند ملی و حتی صادراتی تبدیل کنند.
در این میان، استمرار جشنواره نیز زمانی اثر عمیق‌تری خواهد داشت که در سال‌های آینده بتوان میزان افزایش فروش محصول، سرمایه‌گذاری انجام‌شده، ایجاد صنایع فرآوری، توسعه بازار و درآمد حاصل برای باغداران و کسب‌وکارهای محلی را به عنوان خروجی‌های قابل سنجش آن ارائه کرد.
اهمیت خبر در یک نگاه: راه‌اندازی «دبیرخانه اقتصاد گردو» مهم‌ترین دستاورد اعلام‌شده در هفتمین جشنواره ملی گردوی بافت است و می‌تواند مسائل پراکنده این محصول را از باغ و مبارزه با آفات تا فرآوری، بسته‌بندی، برندسازی و صادرات در یک ساختار واحد متمرکز کند. برای مردم بافت، تکمیل این زنجیره به معنای افزایش سهم باغداران از ارزش افزوده محصول، جذب سرمایه‌گذاری، ایجاد فرصت‌های شغلی جدید، رونق صنایع غذایی و دستی و توسعه گردشگری مبتنی بر باغ‌ها، کوچه‌باغ‌ها و درختان کهنسال خواهد بود.
کلمات کلیدی: هفتمین جشنواره ملی گردوی بافت, جشنواره گردو بافت, گردوی بافت, دبیرخانه اقتصاد گردو, مژگان تاج الدینی, حجت الاسلام علی نوری صفا, ایمان کریم قاسمی, جهاد کشاورزی استان کرمان, باغداران بافت, کرم خراط گردو, صنایع تبدیلی گردو, بسته بندی گردو, صادرات گردو, کوچه باغ های بافت, درختان گردوی کهنسال بافت, گردشگری کشاورزی, صنایع دستی بافت, پارک ساحلی بافت, اخبار بافت, اخبار کرمان, اخبار کرمان و شهرستان ها, اخبار استان کرمان
7 − =