نام کاربری یا نشانی ایمیل
رمز عبور
مرا به خاطر بسپار
کرمان – نذیر کرمان؛ سالهاست که الیاف نرم و گرانبهای کُرک بزهای کرمان، محصولی که ایران را به سومین تولیدکننده بزرگ جهان تبدیل کرده، به جای آنکه بر تن مردمان این دیار گرما ببخشد، به صورت خام و با قیمتی ناچیز از کشور خارج میشود تا در کارخانههای خارجی به پارچههای لوکس «کشمیر» تبدیل شده و با قیمتی گزاف، دوباره به ویترینهای خودمان بازگردد. این حکایت تلخ «سر بیکلاه» مردم استان از گنجینه سفیدشان، اکنون در آستانه یک تحول بزرگ قرار گرفته است.
در قلب این تحول، «بز نژاد کرکی راینی» ایستاده است؛ نژادی با شهرت جهانی که به همت محققان کرمانی، قرار است از یک کالای خام صادراتی به یک برند ملی و موتور محرک اقتصاد روستایی تبدیل شود.
از ایستگاه تحقیقاتی تا احیای یک صنعت
نجمه کارگر، رئیس بخش تحقیقات علوم دامی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی استان، در گفتگو با خبرنگار ایرنا، با بیان اینکه این مرکز از سال ۱۳۴۲ به عنوان یک بانک ژن زنده، وظیفه حفاظت و اصلاح این نژاد منحصر به فرد را بر عهده داشته است، عنوان کرد: «این ایستگاه با اجرای یک طرح پنج ساله، به دنبال بهبود صفات تولیدی این بز، هم در تولید گوشت و هم در کیفیت کُرک است تا بتوانیم این ذخایر ژنتیکی ارزشمند را به گلههای مردمی نیز منتقل کنیم.»
وی با اشاره به اینکه کُرک این نژاد با ظرافت ۱۹ میکرون، کیفیتی ایدهآل برای تولید البسه دارد، افزود: «ما در این مرکز حتی بر روی استفاده از پسماندهای کشاورزی برای تغذیه این دامها کار میکنیم تا هزینههای دامداران را کاهش دهیم.»
حلقه مفقوده؛ دستگاهی که اقتصاد یک منطقه را متحول میکند
اما چرا این گنجینه تاکنون به ثروت تبدیل نشده است؟ پاسخ در یک «حلقه مفقوده» نهفته است. کارگر با تأکید بر اینکه در حال حاضر هیچ لباسی با کرک بز راینی در کشور تولید نمیشود، تصریح کرد: «کرک معمولاً توسط دلالها خریداری و از کشور خارج میشود. حلقه مفقوده، دستگاه ریسندگی است که بتواند کُرک را از مو جدا کند. طرحی در سال ۱۳۹۰ برای توانمندسازی زنان عشایر در این زمینه اجرا شد که متأسفانه به دلیل اتمام بودجه، به سرانجام نرسید.»
راهکار پیشنهادی این پژوهشگر، یک زنجیره ارزش هوشمندانه است: «میتوانیم کرک خام را به کارخانهای در سمنان داده تا مو از کرک جدا شود، سپس محصول فرآوریشده توسط تعاونیها در اختیار زنان عشایر و روستایی قرار گیرد تا آن را به نخ تبدیل کرده و محصولاتی چون کلاه، شال و جوراب را با ارزش افزوده بسیار بالا روانه بازارهای داخلی و خارجی کنند.»
از «پنیر مشکی» تا ثبت ملی؛ یک هویت در حال بازیابی
تلاشها تنها به کُرک محدود نمیشود. این مرکز به دنبال ثبت ملی «بز نژاد کرکی راینی» به عنوان یک ذخیره ژنتیکی کشور و همچنین ثبت «پنیر مشکی» است؛ پنیری با خواص پروبیوتیک که از شیر همین نژاد بز به دست میآید و میتواند به یک محصول اقتصادی و سلامتمحور دیگر برای دامداران منطقه تبدیل شود.
اهمیت خبر در یک نگاه:
این پروژه فراتر از یک طرح تحقیقاتی، یک برنامه احیای اقتصادی و فرهنگی برای استان کرمان است.
۱. پایان خامفروشی و خلق ثروت: این طرح، مسیر خروج ثروت از استان را مسدود کرده و با ایجاد ارزش افزوده، درآمد دامداران را چندین برابر میکند. این یعنی تبدیل یک منبع طبیعی به یک صنعت پایدار. 2. توانمندسازی زنان روستایی و عشایری: احیای این صنعت، به طور مستقیم برای زنان روستایی و عشایر که حافظان اصلی این دانش بومی هستند، اشتغال پایدار و درآمدزا ایجاد میکند و به توسعه متوازن منطقه کمک میکند. 3. ایجاد یک برند جهانی: با فرآوری و تولید محصولات نهایی، میتوان برند «کشمیر راینی» یا «کشمیر کرمان» را در بازارهای جهانی مطرح کرد که این امر به رونق گردشگری و جذب سرمایهگذاری نیز منجر خواهد شد. 4. یک مطالبه جدی: این گزارش یک مطالبه آشکار از مسئولان استانی و سرمایهگذاران بخش خصوصی است تا با سرمایهگذاری بر روی «حلقه مفقوده» (دستگاههای فرآوری)، این ظرفیت عظیم اقتصادی را از قوه به فعل درآورند و به حسرت دیرینه مردم این دیار پایان دهند.
کلمات کلیدی: بز نژاد کرکی راینی, خامفروشی کرک, نجمه کارگر, اصلاح نژاد دام, مرکز تحقیقات کشاورزی کرمان, توسعه روستایی, توانمندسازی زنان, پنیر مشکی, اخبار کرمان, اخبار کرمان و شهرستان ها, اخبار استان کرمان
منبع: نذیر کرمان ? اصلاح نژاد دام در کرمان؛ خروج بُز راینی از دست دلالان تا فرآوری