مراکز تحقیقاتی باید به موتور محرک تحول دانشگاه‌ها، حل مسئله و تولید فناوری تبدیل شوند

به گزارش نذیر کرمان، نشست حسین کلانتری خلیل‌آباد رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان البرز با مدیران و مسئولان مراکز تحقیقاتی دانشگاه در سالن شورای حوزه ریاست واحد کرج برگزار شد.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان البرز در این نشست با تأکید بر نقش راهبردی مراکز تحقیقاتی در تحقق دانشگاه نسل جدید، خواستار تحول اساسی در مأموریت، ساختار و عملکرد این مراکز شد و گفت: مراکز تحقیقاتی باید از واحد‌های صرفاً پژوهشی به قرارگاه‌های علمی حل مسئله، اتاق‌های فکر تخصصی و موتور محرک توسعه دانشگاه، صنعت و جامعه تبدیل شوند.

کلانتری خلیل‌آباد در این نشست با اشاره به تحولات نظام آموزش عالی در جهان یادآور شد: امروز دانشگاه‌ها نه با تعداد ساختمان‌ها، تعداد دانشجویان و حتی صرفاً تعداد مقالات، بلکه با میزان اثرگذاری در حل مسائل کشور، تولید فناوری، خلق ثروت، توسعه نوآوری و مشارکت در پیشرفت ملی ارزیابی می‌شوند.

وی افزود: اگر بخواهیم دانشگاه آزاد اسلامی استان البرز در زمره دانشگاه‌های پیشرو کشور قرار گیرد، مراکز تحقیقاتی باید به کانون‌های اصلی تحول دانشگاه تبدیل شوند. مرکز تحقیقاتی نباید صرفاً یک ساختار اداری یا محلی برای انجام فعالیت‌های پراکنده پژوهشی باشد، بلکه باید نقش یک قرارگاه علمی حل مسئله و اتاق فکر تخصصی را برای دانشگاه، صنعت، جامعه و دستگاه‌های اجرایی ایفا کند.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان البرز با تأکید بر ضرورت بازتعریف هویت مراکز تحقیقاتی گفت: هر مرکز باید به‌صورت شفاف مشخص کند که چه مسئله‌ای را حل می‌کند، پاسخگوی کدام نیاز جامعه است، چه ارزش افزوده‌ای برای دانشگاه ایجاد می‌کند و در سطح استان، کشور و منطقه چه جایگاهی را دنبال می‌کند.

کلانتری خلیل‌آباد، تدوین نقشه راه مأموریت‌محور را از مهم‌ترین الزامات مراکز تحقیقاتی دانست و افزود: تمامی مراکز باید برنامه عملیاتی مشخصی شامل چشم‌انداز پنج‌ساله، مأموریت، اهداف کمی، پروژه‌های اولویت‌دار و شاخص‌های ارزیابی عملکرد تدوین کنند تا میزان پیشرفت آنها به‌صورت فصلی و سالانه قابل سنجش باشد.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان البرز با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد پژوهشی دانشگاه تصریح کرد: دوره پژوهش‌های صرفاً مقاله‌محور به پایان رسیده است و امروز ارزش یک پژوهش در میزان تأثیر آن بر حل مشکلات واقعی جامعه، صنعت و کشور سنجیده می‌شود. پایان‌نامه‌ها، رساله‌ها و طرح‌های پژوهشی باید به نیاز‌های واقعی جامعه متصل شده و دارای خروجی‌های اجرایی و کاربردی باشند.

وی، شناسایی و اولویت‌بندی مسائل راهبردی استان البرز را از وظایف اصلی مراکز تحقیقاتی برشمرد و عنوان کرد: بحران آب، ناترازی انرژی، آلودگی هوا، ترافیک، فرونشست زمین، امنیت غذایی، هوشمندسازی صنایع، سلامت و سالمندی، آسیب‌های اجتماعی و تحول دیجیتال از جمله چالش‌هایی هستند که مراکز تحقیقاتی باید برای آنها راهکار‌های علمی و عملیاتی ارائه کنند.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان البرز با تأکید بر توسعه ارتباطات راهبردی با صنعت گفت: هر مرکز تحقیقاتی باید بانک صنایع مرتبط با حوزه تخصصی خود را تشکیل دهد، نیاز‌ها و مسائل آنها را شناسایی کند، جلسات مستمر با مدیران صنعتی برگزار کرده و زمینه تعریف پروژه‌های مشترک و قرارداد‌های پژوهشی را فراهم آورد.

وی تشریح کرد: معیار موفقیت ارتباط با صنعت صرفاً امضای تفاهم‌نامه نیست، بلکه انعقاد قرارداد، اجرای پروژه، حل مسئله و دستیابی به نتایج ملموس و اثربخش است.

کلانتری خلیل‌آباد، درآمدزایی و خوداتکایی مالی را از دیگر مأموریت‌های مهم مراکز تحقیقاتی دانست و افزود: قرارداد‌های پژوهشی، خدمات آزمایشگاهی، خدمات تخصصی و مشاوره‌ای، آموزش‌های حرفه‌ای، فروش دانش فنی، تجاری‌سازی فناوری و جذب سرمایه‌گذار از مهم‌ترین مسیر‌های تأمین منابع مالی مراکز تحقیقاتی محسوب می‌شوند و هر مرکز باید دارای برنامه درآمدی مشخص و سالانه باشد.

وی، هوش مصنوعی را مأموریتی مشترک برای تمامی مراکز تحقیقاتی عنوان کرد و مطرح کرد: هوش مصنوعی یک فناوری تحول‌آفرین است و تمامی مراکز باید کاربرد‌های آن را در حوزه تخصصی خود شناسایی کنند و ایجاد بانک‌های داده تخصصی، توسعه محصولات مبتنی بر هوش مصنوعی، تعریف پروژه‌های مشترک و بهره‌گیری از ظرفیت‌های این فناوری باید در دستور کار تمامی مراکز قرار گیرد.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان البرز تأکید کرد: مرکزی که نسبت به ظرفیت‌ها و تحولات ناشی از هوش مصنوعی بی‌تفاوت باشد، در آینده از چرخه رقابت علمی و فناوری عقب خواهد ماند.

وی همچنین بر ضرورت شکل‌گیری هسته‌های پژوهشی بین‌رشته‌ای تأکید کرد و گفت: بسیاری از مسائل امروز ماهیتی پیچیده و چندوجهی دارند و حل آنها نیازمند همکاری مشترک متخصصان رشته‌های مختلف از جمله مهندسی، علوم انسانی، اقتصاد، علوم پایه و علوم داده است. مراکز تحقیقاتی باید شبکه‌ای از متخصصان را حول حل مسائل و چالش‌های مهم شکل دهند.

کلانتری خلیل‌آباد، بین‌المللی‌سازی فعالیت‌های پژوهشی را از دیگر اولویت‌های مراکز تحقیقاتی برشمرد و افزود: عضویت در شبکه‌های علمی بین‌المللی، تعریف پروژه‌های مشترک، مشارکت در فراخوان‌های جهانی، جذب پژوهشگران خارجی و دریافت گرنت‌های بین‌المللی باید در برنامه کاری مراکز قرار گیرد.

این استاد تمام دانشگاه با تأکید بر نقش مراکز تحقیقاتی در تصمیم‌سازی دانشگاه اظهار کرد: مراکز تحقیقاتی باید به اتاق فکر دانشگاه تبدیل شوند. تولید گزارش‌های سیاستی، انجام مطالعات آینده‌پژوهی، رصد روند‌های جهانی و ارائه راهکار‌های تخصصی برای تصمیم‌گیری‌های کلان دانشگاه از جمله مأموریت‌های مهم این مراکز است.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان البرز افزود: مدیریت دانشگاه باید بتواند در تصمیمات مهم و راهبردی بر ظرفیت علمی و تخصصی مراکز تحقیقاتی تکیه کند و از خروجی‌های آنها در فرآیند تصمیم‌سازی بهره بگیرد.

کلانتری خلیل‌آباد، حمایت از دانشجویان تحصیلات تکمیلی را یکی از مهم‌ترین وظایف مراکز تحقیقاتی دانست و تأکید کرد: جذب دانشجویان مستعد، هدایت پایان‌نامه‌ها و رساله‌ها به سمت حل مسائل واقعی، ایجاد فرصت‌های پژوهشی کاربردی و شکل‌گیری هسته‌های فناور دانشجویی باید به‌طور جدی مورد توجه قرار گیرد.

وی بر ضرورت حرکت مراکز تحقیقاتی به سمت تولید فناوری و توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان تأکید و مطرح کرد: خروجی نهایی مراکز نباید صرفاً مقاله باشد، بلکه باید در قالب ثبت اختراع، تولید نمونه اولیه محصولات، توسعه نرم‌افزارها، فناوری‌های نوین، شرکت‌های دانش‌بنیان و استارتاپ‌های فناور نمود پیدا کند.

این استاد تمام دانشگاه، رصد فناوری‌های آینده را از دیگر وظایف مراکز تحقیقاتی عنوان کرد و گفت: هر مرکز موظف است حداقل سالانه یک گزارش راهبردی درباره فناوری‌های نوظهور حوزه تخصصی خود تهیه و ارائه کند تا دانشگاه بتواند برای آینده برنامه‌ریزی دقیق‌تر و هدفمندتری داشته باشد.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان البرز، فناوری‌هایی نظیر هوش مصنوعی، اینترنت اشیاء، فناوری‌های کوانتومی، زیست‌فناوری، انرژی‌های نو، شهر هوشمند و اقتصاد دیجیتال را از مهم‌ترین عرصه‌های آینده دانست و افزود: مراکز تحقیقاتی باید آینده را ببینند و برای آن برنامه‌ریزی کنند، نه اینکه صرفاً به مسائل روزمره پاسخ دهند.

وی همچنین خواستار تعریف پروژه‌های کلان مشترک میان مراکز تحقیقاتی و دانشکده‌های مختلف شد و افزود: عبور از نگاه جزیره‌ای و حرکت به سمت پروژه‌های بزرگ میان‌رشته‌ای، زمینه‌ساز هم‌افزایی علمی، افزایش بهره‌وری و ارتقای اثربخشی دانشگاه خواهد بود.

کلانتری خلیل‌آباد در بخش دیگری از سخنان خود به تشریح نظام جدید ارزیابی مراکز تحقیقاتی پرداخت و گفت: از این پس تعداد مقالات تنها یکی از شاخص‌های ارزیابی خواهد بود و معیار‌های اصلی شامل میزان حل مسئله، حجم قرارداد‌های پژوهشی، درآمد‌های اختصاصی، فناوری‌های تولیدشده، ثبت اختراعات، همکاری با صنعت، جذب گرنت‌های پژوهشی، فعالیت‌های بین‌المللی، مشارکت دانشجویان تحصیلات تکمیلی و میزان تحقق اهداف نقشه راه خواهد بود.

وی تأکید کرد: انتظار می‌رود تمامی مراکز تحقیقاتی دانشگاه تا پایان سال دارای نقشه راه راهبردی، بانک مسائل حوزه تخصصی، برنامه درآمدزایی، برنامه همکاری با صنعت، برنامه توسعه فناوری و هوش مصنوعی و شاخص‌های عملکردی قابل سنجش باشند.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان البرز خاطرنشان کرد: هدف نهایی، تبدیل مراکز تحقیقاتی دانشگاه از واحد‌های صرفاً پژوهشی به کانون‌های تولید ایده، حل مسئله، خلق فناوری، مرجعیت علمی، درآمدزایی و اثرگذاری اجتماعی و ایفای نقش مؤثر در تحقق دانشگاه کارآفرین، تمدن‌ساز با رویکرد حل مسائل بنیادین جامعه امروز است.