عمارت تاریخی شرکت فرش کرمان، یادگار روزگاری که قالی ایران بر تخت پادشاهی بازارهای جهانی تکیه زده بود، پس از ده سال انتظار و کشوقوسهای اداری، با چراغسبز مرکز ملی فرش و سفر مدیر پروژه به کرمان، یکقدم به احیا نزدیکتر شد.
به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری «نذیر کرمان» عمارت تاریخی شرکت فرش کرمان، یادگار روزگاری که قالی ایران بر تخت پادشاهی بازارهای جهانی تکیه زده بود، این روزها قرار است که بوی مرمت و زندگی دهد. پس از ماهها انتظار و کشوقوسهای اداری، چراغ سبز مرکز ملی فرش ایران برای واگذاری این بنای ارزشمند به سرمایهگذار بخش خصوصی، امیدها را برای احیای یکی از مهمترین گنجینههای صنعتی و تاریخی کشور زنده کرده است. از کمپانی هند شرقی تا میراثی در حال فرسایش ساختار این بنای کهن به دورهای بازمیگردد که کمپانی هند شرقی (که بعدها با نام O.C.M شهرت یافت)، فعالیت گستردهای در استانهای کرمان، یزد و خراسان داشت. کرمان به دلیل کیفیت و کمیت تولیدات فرش، یکی از کانونهای اصلی این کمپانی بود و شعبهای از آن در بنایی که امروز در حاشیه بلوار باستانیپاریزی قرار دارد، مستقر شد. این مجموعه نه تنها کارگاه بافت فرش بود، بلکه مرکز انعقاد قراردادهای تجاری و صادرات دستبافتههای هنرمندان کرمانی به اقصی نقاط جهان محسوب میشد. با تغییر سیاستهای اقتصادی در سال ۱۳۱۴ خورشیدی، فعالیت کمپانی هند شرقی پایان یافت و مجموعه تحت عنوان شرکت سهامی فرش ایران به کار خود ادامه داد. معماری این بنا، تلفیقی از سبک سنتی و مدرن است. بخش غربی شامل باغ، کوشک، گاوگرد و کارگاههای رنگرزی و بافت با الگوی چهارباغی و درختانی از پسته، انار و کاج، قدمتی نزدیک به یک قرن دارد. در سالهای بعد، بخش شمالغربی با استفاده از تیرآهن و سقفهای طاقضربی ساخته شد که نشانه گذار از معماری سنتی به الگوهای مدرن در اوایل قرن چهاردهم است. اما این شکوه، از حدود دهه ۵۰ خورشیدی رو به افول نهاد. هرچند بنا هیچگاه کاملاً متروکه نشد، اما روزگار رونق و حیات، دهههاست که تکرار نشده و این عمارت تاریخی، نیاز مبرم به مرمت و باززندهسازی دارد. ده سال انتظار؛ ارادهای که به نتیجه نشست طی ۱۰ سال اخیر، استانداران مختلف در کرمان به پروژه مرمت این بنای ارزشمند ورود کردند، اما هیچیک نتوانستند آن را به مدار بهرهبرداری بازگردانند. محمدعلی طالبی، استاندار فعلی کرمان، نیز از جمله حامیان این پروژه بوده است. با این حال، بسیاری از کارشناسان با نگاهی به تجارب نافرجام گذشته، نسبت به تحقق این وعدهها بدبین بودند. اما در هفتههای اخیر، خبرهای امیدوارکنندهای از مرمت شرکت فرش کرمان به گوش رسیده است. هشتم تیرماه امسال، محمدمهدی فرشچی، معاون وزیر صمت و رئیس مرکز ملی فرش ایران، در سفر به کرمان رسماً با ورود سرمایهگذار بخش خصوصی به این پروژه موافقت کرد. وی در جلسه کمیته فرش استان تأکید کرد: «مسئولان استان پیشنهاد دادهاند که برای احیای این بنای تاریخی از ظرفیت بخش خصوصی استفاده کنیم و ما این ریسک را میپذیریم.» فرشچی همچنین متولیان استانی را موظف کرد تا سرمایهگذاران واجد شرایط را به تهران معرفی کنند. مأموریت جدید؛ سفر مدیر پروژه به کرمان کمتر از یک ماه پس از آن جلسه، غلامرضا اسلامیپناه، به عنوان نماینده مرکز ملی فرش وزارت صمت و مسئول احیا و بهرهبرداری مجدد باغ موزه فرش کرمان، عازم کرمان شد. وی ضمن بازدید میدانی از این بنا، جلسات فشردهای با مسئولان و شرکتهای مشاور کرمانی برگزار کرد و طرح مطالعاتی و برنامه زمانبندی کوتاهمدت و بلندمدت را برای تصمیمگیری نهایی در وزارتخانه نهایی کرد. جزئیات طرح احیا از زبان مدیر پروژه غلامرضا اسلامیپناه در گفتگو با خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری «نذیر کرمان» به تشریح ابعاد مختلف این پروژه تاریخی پرداخت. سه محور اصلی کار نماینده مرکز ملی فرش با اشاره به اجرای همزمان سه بخش در این طرح، اظهار کرد: پروژه احیا در سه محور ساختمانی (مرمت بناهای تاریخی)، کارگاهی (تولید فرش دستباف) و پشتیبانی (انبارها، کارگاه آهنگری، انبار مواد اولیه و محوطهسازی) برنامهریزی شده است. بخش فضای سبز نیز در دستور کار قرار دارد و بازسازی و نوسازی این بخشها به صورت همزمان دنبال خواهد شد. دو گام؛ کوتاهمدت و بلندمدت اسلامیپناه هدف از اجرای این طرح را در دو گام تعریف کرد و توضیح داد: در گام نخست که برنامهای کوتاهمدت است، حفاظت اضطراری از بنا در دستور کار قرار دارد تا مجموعه سرپا بماند، از تخریب بیشتر جلوگیری شود و امکان بازدید و بهرهبرداری در سطح متوسط فراهم گردد. در گام دوم نیز برنامههایی برای بهرهگیری از ظرفیتهای گردشگری، تولید انبوه و استفاده کامل از پتانسیلهای این مجموعه تدارک دیده شده است. زمانبندی و تأمین اعتبار مدیر پروژه درباره زمانبندی طرحها گفت: برنامه کوتاهمدت، اجرایی به مدت سه ماه دارد و تأمین هزینهها و اعتبارات مورد نیاز برای این بخش بررسی و پیشبینی شده است. با این حال، زمان دقیق شروع عملیات به تأیید نهایی طرح مطالعاتی و تأمین اعتبار از سوی مراجع بالادستی و وزارتخانه بستگی دارد و پس از آن تاریخ مشخص اعلام خواهد شد. چالش بزرگ؛ بنایی کهن و بیمهربانی روزگار اسلامیپناه در پاسخ به سؤال درباره مهمترین معضل پیشروی پروژه، قدمت بالای ساختمان و عدم نگهداری منظم در سالهای گذشته را بزرگترین آسیب خواند و تأکید کرد: به دلیل ثبت جهانی این بنا، تمامی مداخلات عمرانی باید با هماهنگی کامل سازمان میراث فرهنگی و با حضور ناظران فنی و متخصص انجام شود تا از هرگونه اقدام غیراصولی جلوگیری گردد. به همین خاطر، حفاظت اضطراری در گام نخست پیشبینی شده است. همت ملی برای احیای هویت فرش کرمان وی با اشاره به عزم جدی مسئولان ارشد وزارت صمت و مرکز ملی فرش برای تحقق این پروژه، خاطرنشان کرد: این مجموعه تاریخی نماد و مادر فرش کرمان است و باید به جایگاه واقعی خود بازگردد. با وجود اینکه موزه فرش دیگری در کشور نداریم، کرمان به دلیل قدمت بالا و جایگاه فرش دستباف به عنوان پرچم ایران، شایسته این احیا است. کرمان؛ بار دیگر در کانون توجه صنعت فرش با نهایی شدن طرحهای مطالعاتی و آغاز قریبالوقوع عملیات عمرانی، به نظر میرسد پس از دهها سال، عمارت تاریخی شرکت فرش کرمان نفسهایی تازه میکشد. این بار، اراده ملی و استانی در کنار هم قرار گرفته تا یکی از ارزشمندترین میراثهای صنعتی و فرهنگی ایران، بار دیگر به درخشانترین روزهای خود بازگردد. انتهای خبر/ پسند