در شهری که بانوان برای ورزش، تفریح و فعالیت فرهنگی با کمبود فضای اختصاصی روبهرو هستند، ساختمان سابق وزارت خارجه میتواند فرصتی برای ایجاد پاتوقی امن و فرهنگی باشد؛ فرصتی که با وجود پیگیریهای گذشته، هنوز به سرانجام نرسیده است.
به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری «نذیر کرمان»؛ در کرمان، برای بسیاری از زنان، سؤال سادهای وجود دارد که پاسخ سادهای برای آن پیدا نمیشود؛ اگر بخواهند ساعتی را دور از هیاهوی شهر، در فضایی امن، آرام و متناسب با نیازهای خود بگذرانند، کجا باید بروند؟ پارک، یکی از نخستین پاسخهاست؛ اما وقتی قرار باشد پارکی واقعاً «ویژه بانوان» باشد، ماجرا فقط به نصب یک تابلو و انتخاب نامی زنانه ختم نمیشود. فضای محصور و امن، نبود اشراف از ساختمانها و معابر اطراف، امکانات ورزشی و تفریحی، سرویسهای بهداشتی مناسب، فضای نشستن، امکانات رفاهی و محیطی که زن کرمانی بتواند در آن احساس آرامش کند، بخشی از استانداردهایی است که یک فضای اختصاصی را معنا میکند. کرمان البته پارکهایی با عنوان «پارک بانوان» دارد؛ اما فاصله میان آنچه روی تابلو نوشته شده و آنچه در واقعیت وجود دارد، برای بسیاری از زنان محسوس است. یکی از بانوان کرمانی در اینباره میگوید: «وقتی از فضای اختصاصی بانوان صحبت میکنیم، انتظار داریم مجموعهای متناسب با نیازهای زنان ایجاد شده باشد؛ نه اینکه صرفاً نام بانوان بر یک پارک گذاشته شود. امنیت، حفظ حریم خصوصی، امکانات ورزشی و رفاهی و حتی کیفیت فضای نشستن و اوقات فراغت باید در نظر گرفته شود.» بانوی دیگری نیز با اشاره به محدود بودن انتخابهای زنان برای گذران اوقات فراغت بیان میکند: «بانوان شهر کرمان برای ورزش، تفریح و دورهمیهای سالم، انتخابهای محدودی دارند. اگر خانوادهای بخواهد دختر جوان یا مادر خانواده در محیطی امن و اختصاصی ساعتی را سپری کند، گزینههای زیادی پیش روی او نیست.» در میان این کمبود، نام پارک ریحانه بیشتر از سایر فضاها بهعنوان نمونهای از یک فضای اختصاصی برای بانوان مطرح میشود؛ اما مسئله اصلی همچنان پابرجاست: آیا یک شهر با این جمعیت و ظرفیت فرهنگی و اجتماعی، نمیتواند شبکهای از فضاهای اختصاصی و استاندارد برای زنان داشته باشد؟ مسئله فقط پارک نیست کمبود فضای اختصاصی بانوان در کرمان، محدود به بوستانها نیست. کافه، پاتوق فرهنگی، فضای اجتماعی، مجموعه تفریحی و حتی مکانهایی برای برگزاری کارگاههای هنری و آموزشی که بهصورت اختصاصی یا دستکم متناسب با نیاز بانوان طراحی شده باشند، به تعداد انگشتشمار دیده میشوند. این در حالی است که اوقات فراغت زنان و دختران جوان، فقط با ورزش پر نمیشود. بخشی از نیاز آنان به گفتوگو، معاشرت اجتماعی، فعالیت فرهنگی، آموزش، هنر و تجربه یک حضور آرام و بدون دغدغه در فضای شهری بازمیگردد. وقتی چنین فضاهایی وجود نداشته باشد، انتخابها به مکانهای عمومی محدود میشود؛ مکانهایی که لزوماً با خواسته خانوادهها و نیازهای فرهنگی و اجتماعی زنان همخوان نیست. اینجاست که یک ساختمان قدیمی در خیابان فردوسی کرمان، دوباره در ذهنها جان میگیرد؛ ساختمانی با معماری سنتی، شیشههای رنگی و فضای متفاوت که میتواند چیزی فراتر از یک ملک بلااستفاده باشد. ساختمانی که میتواند پاتوق زنان شود عشرت کردستانی، عضو کمیسیون فرهنگی شورای اسلامی شهر کرمان، پیشتر در تیرماه ۱۴۰۴، پیشنهاد تبدیل ساختمان قدیمی و زیبای وزارت امور خارجه در خیابان فردوسی را به یک پاتوق فرهنگی و اجتماعی ویژه بانوان مطرح کرده بود؛ ملکی که بنا بر اظهارات وی، متعلق به شهرداری است و پیش از این در اختیار دفتر امور جوانان اداره ورزش و جوانان و سپس بهصورت امانتی در اختیار وزارت امور خارجه قرار داشته است. کردستانی در آن زمان گفته بود که سالهاست موضوع ایجاد چنین فضایی را پیگیری میکند و این ساختمان به دلیل معماری سنتی، شیشههای رنگی و فضای آرامشبخش خود میتواند ظرفیت مناسبی برای ایجاد یک پاتوق فرهنگی بانوان باشد. تصویری که او از این پاتوق ترسیم کرده، فقط یک کافه زنانه نیست؛ فضایی برای گفتوگو، برگزاری کارگاههای آموزشی، رویدادهای هنری و فرهنگی و حتی عرضه محصولات سادهای مانند قهوه، کیک و دسر؛ مکانی که زن کرمانی بتواند در آن بدون دغدغه، بخشی از اوقات فراغتش را سپری کند. این مطالبه البته تازه متولد نشده است. پیش از این، موضوع در شورای شهر و مجموعههای استانی مطرح شده و حتی فداکار، استاندار پیشین کرمان، نیز قول پیگیری آن را داده بود؛ اما آنچه امروز اهمیت دارد، سرنوشت همین مطالبه در مدیریت فعلی شهر و استان است. چرا هنوز یک پاتوق زنانه نداریم؟ پرسش امروز این نیست که آیا ایده ایجاد فضای اختصاصی برای بانوان مطرح شده یا خیر؛ مطرح شده است. پرسش این است که چرا با وجود مطرح شدن ایده، وجود ملک پیشنهادی و پیگیریهای انجامشده، هنوز این فضا به مقصد نهایی خود نرسیده است؟ اگر ساختمان سابق وزارت امور خارجه میتواند چنین ظرفیتی داشته باشد، مانع چیست؟ اگر این ملک به دلیل مسائل حقوقی، اداری یا فنی امکان واگذاری ندارد، گزینه جایگزین کجاست؟ و اگر قرار نیست این ساختمان به پاتوق بانوان تبدیل شود، برنامه مدیریت شهری برای ایجاد چنین فضایی چیست؟ شهر کرمان به مجموعهای از فضاهای زنانه نیاز دارد؛ نه یک پروژه نمادین و نه چند تابلوی «پارک بانوان». زنان این شهر به مکانهایی نیاز دارند که در آن ورزش کنند، کتاب بخوانند، گفتوگو کنند، آموزش ببینند، هنر تجربه کنند، با دوستانشان دیدار داشته باشند و چند ساعت از زندگی روزمره شهری فاصله بگیرند. این فضاها قرار نیست زنان را از شهر جدا کنند؛ اتفاقاً قرار است حضور اجتماعی آنان را در محیطی امن، سالم و متناسب با نیازهایشان تقویت کنند. مطالبهای که نباید پشت درهای شورا بماند حالا توپ در زمین مدیران امروز است. از ندا نظامی، مدیرکل امور بانوان و خانواده استانداری کرمان گرفته تا شهرداری و شورای اسلامی شهر کرمان، این مطالبه نیازمند یک پاسخ روشن است. سهم مدیریت امور بانوان استان در ایجاد یا تسهیل چنین فضاهایی کجاست؟ شهرداری کرمان برای استفاده از املاک خود با هدف تأمین نیازهای فرهنگی و اجتماعی زنان چه برنامهای دارد؟ و شورای شهر، بهویژه اعضای کمیسیونهای مرتبط، قرار است این مطالبه را تا چه زمانی در قالب پیگیری و نامه و جلسه دنبال کنند؟ سارا کردستانی، عضو شورای اسلامی شهر کرمان، و دیگر اعضای شورا نیز میتوانند درباره سرنوشت این ایده و برنامه عملی شورا برای ایجاد فضای اختصاصی بانوان پاسخ روشنی به شهروندان بدهند. شاید وقت آن رسیده باشد که مطالبه «یک پاتوق برای بانوان» از مرحله طرح موضوع عبور کند و به یک تصمیم مشخص تبدیل شود؛ تصمیمی با مکان، اعتبار، متولی و زمانبندی روشن. زنان کرمانی سالهاست در شهر زندگی میکنند، کار میکنند، مادر میشوند، ورزش میکنند، درس میخوانند و در فعالیتهای اجتماعی و فرهنگی حضور دارند؛ اما هنوز برای یک خواسته ساده، یعنی داشتن جایی که واقعاً برای خودشان باشد، باید منتظر بمانند. ساختمان قدیمی خیابان فردوسی شاید فقط یک ساختمان باشد؛ اما اگر ارادهای برای احیای آن وجود داشته باشد، میتواند به جایی تبدیل شود که سالها جای خالیاش در شهر کرمان احساس شده است؛ جایی که یک زن، وقتی از در آن وارد میشود، لازم نباشد بپرسد: «آیا اینجا واقعاً برای من ساخته شده است؟» انتهای خبر/ پسند