راه‌اندازی اولین معدن هوشمند جهان

تاریخچه گهر زمین

در سال ۱۳۴۸، شركت ايران باريت عمليات اكتشاف و پی جويی سنگ آهن را در منطقه‌ای در جنوب غرب شهرستان سیرجان (استان کرمان) آغاز و سپس شركت ايروسرويس در محدوده‌ای به وسعت ۴۵هزار كيلومتر_مربع در فاصله بين آباده فارس تا جـازمـوريان، برداشـت‌هـای ژئـوفيـزيـک هـوايی (مگنتومتری) را انجام و آنومالی‌های متعددی كه دارای پتانسيل‌های بالايی از سنگ آهن بودند را مشخص کرد.

در پی مطالعات ژئوفيزیک هوايی با همکاری مؤسسه زمين‌شناسی يوگسلاوی در خلال ماه‌ها‌ی مارس تا ژوئن سال ۱۹۷۵ و در محدوده‌ای به وسعت ۷۴ كيلومترمربع، برداشت‌های ژئوفيزيک زمينی شامل مغناطيس‌سنجی و گرانی‌سنجی صورت گرفت.

گزارش عمليات در سپتامبر همان سال ارائه شد که نتيجه اين مطالعات پيدايش شش آنومالی سنگ_آهن در منطقه گل‌گهر مجاور يکديگر با ذخیـرهای ‌به میـزان میلیون و ۱۰۰ میلیون تن است، براساس اکتشافات انجام شده آنـومالی معدن شمـاره ۳ یکی از بـزرگ‌تـرین ذخایر سنـگ آهن کشور را در بیـن آنومالی‌های شش‌گانه داراست.

طبق مطالعات تفصیلی در معدن آنومالی شماره ۳ از  سال ۱۳۵۴ تا خرداد ۱۴۰۲ حفر تعداد ۳۳۰ حلقه چاه اکتشافی با مجموع متراژ ۱۰۱ هزارمتر به اتمام رسیده است.

بر اساس داده‌های گمانه‌های اکتشافی تا سال ۱۳۸۳ و اطلاعات جمع‌آوری شده تا آن زمان، مطالعات فنی اقتصادی مقدماتی استخراج توده معدنی توسط شرکت کانادایی ADC صورت پذيرفت، در ادامه مطالعات و طراحی اوليه در بخش روباز معدن، در سال ۱۳۸۶ که توسط شـرکت مهنـدسی کوشـا مـعـدن و بـا مـشـارکت شرکت‌های WGM از کشور کانادا و SRK از کشور انگلستان صورت گرفت، مشخص کرد که معـدن سنـگ‌آهـن گـهـر زمـیـن دارای ذخـيـره زمين‌شناسی بالغ بر ۶۴۰ ميلـيون تن است.

مطابق آخرین مطالعات و بررسی های انجام شده توسط شرکت کوشا معدن در سال ۱۴۰۰، مشخص شد که استخراج حدود ۶۲۰ میلیون تن ماده معدنی با نسبت باطله‌برداری تقریبی هشت به یک از توده معدنی گهرزمین امکان‌پذیر است.
 

گهرزمین با چه اهدافی آغاز به‌کار کرد

فلسفه وجودی شرکت گوهر زمین ارزش‌آفرینی از طریق مدیریت سرمایه‌ها، منابع و تأمین پایدار و مواداولیه مورد نیاز صنایع است و اهداف آرمانی این مجموعه رسیدن به ۲۰ میلیون تن سنگ آهن، ۸ میلیون تن کنستانتره ، ۱/۷ میلیون تن آهن اسفنجی و ۱/۵ میلیون تن فولاد است.

درحال‌حاضر این واحد معدنی با ذخیره‌ای بیش از ۶۵۰ میلیون تن سنک آهن یکی از بزرگ‌ترین معادن روباز کشور است از ابتدای عمر معدن تا سال۱۴۰۲ حدود ۶۶۰ میلیون تن باطله‌برداری در معدن انجام شده و میزان استختراج ماده معدنی در این بازه زمانی حدود ۱۳۵ میلیون تن سنگ استخراجی است.

گهرزمین از چه بخش‌هایی تشکیل شده است؟

کارخانه خردایش؛ یکی از واحدهای این مجموعه کارخانه خردآیش است این خط سنگ‌شکن با سرمایه‌گذاری ۶۰ میلیون یورویی شروع به‌کار کرده است و اکنون این خط با ظرفیت نامی ۱۵ میلیون تن در سال قادر است در هر ساعت ۳ هزار و ۳۰۰ تن سنگ آهن با عیار متوسط ۵۳ درصد به محصول خردآیش تبدیل کند.

این کارخانه شامل چندین بخش اصلی شامل سنگ‌شکن اولیه، بخش سِرَندکنی، سنگ‌شکنی ثانویه (مخروطی)، سیستم انتقال مواد نوار نقاله، بخش انباشت و برداشت است.

درحال‌حاضر پیمانکار اصلی این مجموعه شرکت نظام‌آوران است طبق برنامه‌ریزی‌های انجام شده در سال ۱۴۰۲ تولید سالانه این کارخانه ۱۰/۸ میلیون تن در نظر گرفته شده بود که ۱۰ درصد بیشتر از برنامه خود را تولید کرد و رکورد تولید را زد.

کارخانه کنستانتره؛ این واحد با سرمایه‌گذاری ۲۴۰ میلیون یوروئی وظیفه تبدیل سنگ‌آهن دانه‌بندی شده را به کنستانتره جهت خوراک گندله‌سازی برعهده دارد.

درحال‌حاضر سه خط با ظرفیت ۶ میلیون تنی فعال است و پیمانکار این مجموعه نیز نظام‌آوران است، طبق برنامه‌ریزی شرکت در سال ۱۴۰۲ این مجموعه باید ۶ میلیون تن کنستانتره تولید می‌کرد که با عبور از مرز ۷ میلیون تن ۱۳ درصد بیشتر از برنامه اقدام به تولید کرده و رکورد تولید خود را شکسته است.

کارخانه گندله‌سازی به‌علت نیاز روز افزون واحدهای فولادی به گندله سنگ‌آهن طرح احداث آن در ابتدای سال ۹۹ کلید خورد و در سال ۱۴۰۰ به بهره‌برداری رسید و اکنون بیش‌از ۹۳ درصد نیاز خریداران را تامین می‌کند. 

این واحد در سال ۱۴۰۲ با افزایش تولید ۷۸ درصد نسبت‌به سال گذشته از ظرفیت اسمی خود عبور کرد و رکورد تولید را زد.

طرح‌های توسعه این مجموعه نیز شامل احداث کارخانه احیاء مستقیم، کارخانه بازیابی آب‌، مطالعات اکتشافی در پهنه جبالبارز، پروژه حمله پیوسته موادمعدنی، افزایش زیر سقفی کارخانه‌های کنستانتره و گندله است.

این مجموعه یکی از مؤثر‌ترین واحدهای صنعتی معدنی است که در پروژه انتقال خلیج فارس نقش داشته است.

اقدامات توسعه‌ای و دانش‌بنیان گهر زمین در سال ۱۴۰۲ چه بوده است؟

تهیه نقشه‌­راه استقرار انقلاب چهارم صنعتی در زنجیره ارزش شرکت معدنی و صنعتی گهرزمین (از اکتشاف تا گندله) با هدف افزایش کمّی و کیفی محصولات، طراحی یک سیستم کنترلی برای کنترل هوشمند دانه‌­بندی محصول دیسک کارخانه گندله‌­سازی (۹ تا ۱۶ میلی­متر)

بومی سازی قطعات شامل؛ مهندسی معکوس، طراحی و تحلیل تجهیزات IPCC: سنگ شکن‌ها، نوارهای نقاله و اسپریدرها، مهندسی معکوس سنسور رطوبت­سنج خروجی Mixing کارخانه گندله‌­سازی، شبیه‌سازی سیستم ورود و خروج هوا از لحاظ دما، فشار و دِبی در موتورهای کاترپیلار ۳۵۰۸ و ۳۴۱۲ کاترپیلار است.

تحقیقات در عرصه محیط زیست شامل؛ مطالعه عناصر بالقوه سمناک (PTEs) و ذرات ریزپلاستیک (MPs) در نمک شورابه معدن گهر زمین و کفه نمکی خيرآباد و مقايسه با ساير نمک های درياچه‌ای و خوراکی کشور و سیرجان، بررسی بیوشیمیایی استرس اکسیداتیو ناشی از عنصر آهن در کارکنان محیط معدن سنگ آهن گهرزمین، ارزیابی ریسک‌های بهداشتی آب شرب شرکت گهرزمین با استفاده از برنامه نرم‌افزاری (WSP-QA) Water Safety Plan-Quality Assurance Tool، ارائه روش جامع جهت بازنگری و اصلاح ارزیابی ریسک بهداشت حرفه‌ای گهرزمین، تعیین سرعت مجاز تردد خودروهای معدنی است.

در عرصه دانش‌بنیان نیز، احیاء فولاد، بازیابی حرارتی از گاز دودکش واحد احیا مستقیم
کاهش رطوبت گاز خروجی از TGS است.

 تحقیقات در فرآوری معدن شامل؛ بهینه‌سازی مشخصه­‌های فرآیندی مدار آسیای گلوله‌ای_ هیدروسیکلون به‌منظور خردایش و طبقه‌بندی مناسب محصول، بررسی و بهینه‌­سازی تاثیر نوع خوراک ورودی کارخانه فرآوری سنگ آهن بر فرآیند سولفورزدایی، مطالعه و امکان­سنجی فرآوری باطله کارخانه فرآوری یا تولید محصول با ارزش از آن­ها در شرکت گهر زمین، بررسی تأثیر پارامترهای عملیاتی بر تشکیل میکروپلت و راهکارهای کنترل آن در کارخانه گندله‌­سازی، بهبود کمی و کیفی بنتونیت به‌منظور کاهش مصرف بنتونیت در صنعت گندله‌سازی است.

پروژه حمل پیوسته موادمعدنی برای اولین‌بار در کشور درحال انجام است

سید هادی شاهچراغی در گفتگو با خبرنگار اقتصادی «نذیر کرمان» گفت: شرکت معدنی و صنعتی گوهر زمین بزرگ‌ترین معدن روباز سنگ آهن خاورمیانه است با ذخیره بالغ بر ۶۵۰ میلیون تن و دارای سه خط تولید کنسانتره سنگ آهن با ظرفیت سالانه ۷ میلیون تن و دارای یک خط تولید گندله با ظرفیت ۶ میلیون تن در سال است.

رئیس فروش صادراتی شرکت معدنی و صنعتی گوهر زمین به واحدهای تحقیق و توسعه خود اشاره کرد و عنوان کرد: ما پروژه تغییر و توسعه فراوانی را استارت زدیم و شدیداً پیرو منویات رهبر معظم انقلاب در‌حال توسعه پروژه‌ها هستیم در بحث جهش تولید با مشارکت مردم که صنعت‌گران ما به فرمایش ایشان در خط مقدم جبهه مبارزه با تحریم‌های دشمن قرار دارند و جزئی از همین مردم هستند.

وی ادامه داد: به‌دنبال پروژه‌های زیرسقفی هستیم در تولید کنسانتره که از ۷ میلیون تن به ۸ میلیون تن برسیم  و به‌تبع به‌دنبال آن افزایش زیرسقفی پروژه گندله‌سازی هستیم که ان‌شاءالله از ۶ میلیون تن به ۷ میلیون تن برسیم.

شاهچراغی مدعی شد؛ پروژه آی پی سی سی یا حمل پیوسته مواد معدنی را داریم که برای اولین بار در کشور در حال انجام شدن است، علاوه‌بر این در بحث کیفیت محصولات کنسانتره و گندله سرآمد در کشور هستیم و به‌شدت تکمیل زنجیره فولادی را دنبال می‌کنیم.

رئیس فروش صادراتی شرکت معدنی و صنعتی گوهر زمین اذعان کرد: تا سال آینده ۳/۵ میلیون تن آهن اسفنجی را تولید خواهیم کرد که برای صادرات استفاده خواهد شد
و در بحث فولادسازی در حال تکمیل پروژه‌ها هستیم در عرصه علمی با تکیه‌بر پتانسیل نیروی انسانی و تحت سیاست‌های مدیرعامل شرکت گهر زمین کارهای بنیادی برای اولین‌بار در دنیا انجام داده‌ایم شامل تخمین ریکاوری وزنی سنگ آهن و تخمین عدد بلین سنگ کنسانتره آهن بر پایه هوش مصنوعی  و به‌دنبال هوشمندسازی معادن سنگ‌آهن هستیم و این امر را اجرایی کنیم.

وی در پایان خاطر نشان کرد: ما با معرفی دستاوردهای صنعتی و معدنی کشور گام بر می‌داریم تا جایگاه امیدآفرینی باشد برای ملت ایران که بدانند سربازان آن‌ها در عرصه صنعت هم پیشگام هستند و ان‌شاءالله تمام تلاشمان را می‌کنیم تا به فرمایشات حضرت آقا جامه عمل بپوشانیم.

انتهای خبر/ طهماسبی