در گفت و گو با نذیر کرمان مطرح شد؛کلاس درس تعطیل‌شدنی نیست؛ بازگشت به مدرسه از ترمیم روان تا بازسازی امید | اخبار رفسنجان

به گزارش نذیر کرمان؛ هفت ماه تعلیق، تجربه نفس‌گیر جنگ چهل‌روزه و داغ سنگین پرواز ۱۶۸ دانش‌آموز شهید مدرسه شجره طیبه میناب، ریتم حیات تحصیلی کشور را با بحرانی بی‌سابقه روبه‌رو کرده است؛ شرایطی که به گفته دکتر محمد کرمی‌نیا، معلم و مدرس دانشگاه، بازگشایی مدارس را به رخدادی فراتر از یک بازگشت معمول سالانه تبدیل کرده است.

کرمی‌نیا معتقد است بازگشت دانش‌آموزان به کلاس‌های درس، در چنین شرایطی می‌تواند اعلام بازگشت اراده ملی، پایان انجماد اجتماعی و پاسخی به آنچه وی «راهبرد ترور امید» می‌نامد باشد.

وی با اشاره به اینکه دشمن با هدف قرار دادن زیرساخت‌های انسانی، به اهمیت مدارس در تداوم حیات اجتماعی و تمدنی پی برده است، اظهار کرد: ریشه تاب‌آوری تمدنی در همین کلاس‌های درس شکل می‌گیرد و بازگشت به آموزش حضوری، صرفاً از سرگیری کتاب‌ها نیست؛ بلکه می‌تواند آغاز مرحله‌ای برای بازپروری روانی، ترمیم سرمایه اجتماعی و شکل‌گیری نسلی متعهد به ساختن آینده باشد.

نگرانی والدین؛ واقعیتی که نباید نادیده گرفته شود

کرمی‌نیا با تأکید بر اینکه نگرانی والدین پس از ماه‌ها تجربه اضطراب، اخبار ناگوار و شرایط دشوار طبیعی است، گفت: اگر اضطراب واقعی خانواده‌ها نادیده گرفته شود، هر تحلیلی درباره بازگشایی مدارس به شعارزدگی منتهی خواهد شد.

وی افزود: در مطالعات استراتژیک مدرن، جنگ تنها در مرزهای جغرافیایی و خطوط آتش تعریف نمی‌شود، بلکه «جنگ شناختی» و فرسایش سازمان اجتماعی نیز بخشی از آن است.

این مدرس دانشگاه با اشاره به حادثه مدرسه شجره طیبه میناب عنوان کرد: از نگاه او، هدف قرار گرفتن مدرسه صرفاً به معنای تخریب یک سازه فیزیکی نیست، بلکه می‌تواند با هدف ضربه زدن به «مرکز بازتولید حیات تمدنی» یک کشور صورت گیرد.

به گفته کرمی‌نیا، یکی از نتایج چنین شرایطی می‌تواند شکل‌گیری «فلج نهادی» و «انجماد اجتماعی» باشد؛ وضعیتی که در آن جامعه از ترس آینده، فعالیت‌های امروز خود را متوقف می‌کند.

وی ادامه داد: اگر مدارس برای مدت طولانی بسته بمانند، به باور او، بخشی از پیامد مورد نظر دشمن محقق خواهد شد؛ چراکه بزرگ‌ترین پیروزی یک متجاوز تنها اشغال خاک نیست، بلکه عقیم کردن اراده زیست عمومی و مسدود کردن مسیر رشد یک ملت است.

چرا کلاس‌های درس برای آینده کشور اهمیت دارند؟

کرمی‌نیا با طرح این پرسش که «دشمن از چه چیزی واهمه دارد؟»، گفت: سلاح و پادگان توان بازدارندگی آنی دارند، اما تضمین‌کننده تداوم تمدنی نیستند؛ آنچه می‌تواند در درازمدت استقلال پایدار ایجاد کند، مغزهای متفکر، مهندسان، پزشکان و مدیرانی هستند که پشت همین نیمکت‌های مدرسه تربیت می‌شوند.

وی بازگشایی مدارس را از نگاه خود «پاسخ عملیاتی یک تمدن زنده به استراتژی ترور امید» توصیف کرد و افزود: حضور دانش‌آموز در کلاس و پای تخته، بازپس‌گیری نبض زندگی از چنگال رعب و تهدید است و نشان می‌دهد خطوط دفاع ملی از پادگان‌ها تا عمق کلاس‌های درس امتداد دارد.

بازگشت دانش‌آموزان به مدرسه بدون نادیده گرفتن ترومای جنگ

این مدرس دانشگاه در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر ضرورت توجه به وضعیت روانی دانش‌آموزان اظهار کرد: بزرگ‌ترین خطای نظام آموزشی در این مقطع، «انکار مکانیکی» بحران است؛ یعنی اینکه تصور شود هیچ اتفاقی رخ نداده و دانش‌آموز باید از نخستین روز، صرفاً به روخوانی کتاب‌های درسی بازگردد.

کرمی‌نیا با اشاره به مفاهیم «استرس پس از سانحه» و «رشد پس از سانحه» گفت: در صورت مدیریت نشدن تجربه‌های دشوار، ممکن است پیامدهای روانی مختلفی ایجاد شود، اما نظام تربیتی باید زمینه حرکت دانش‌آموز از تجربه تروما به سمت رشد پس از سانحه را فراهم کند.

وی برای این مسیر سه اقدام را مورد تأکید قرار داد:

نخست؛ امنیت‌بخشی روان‌شناختی و اعتباربخشی به سوگ. به گفته وی، کلاس درس در روزهای ابتدایی نباید صرفاً محل ارزیابی علمی باشد، بلکه باید فضایی برای تخلیه هیجانی، گوش دادن فعال و گفت‌وگوی هدایت‌شده باشد تا دانش‌آموزان بتوانند ترس، اندوه و پرسش‌های بی‌پاسخ خود را بدون احساس ضعف بیان کنند.

دوم؛ معنابخشی به رنج. کرمی‌نیا معتقد است مربیان باید پیوندی میان یادگیری و آینده کشور ایجاد کنند و به دانش‌آموز نشان دهند که یادگیری، پژوهش و پیشرفت علمی می‌تواند بخشی از مسیر ساختن آینده و جلوگیری از تکرار چنین حوادثی باشد.

سوم؛ کنش‌گری فعال به جای انفعال قربانی. وی تأکید کرد دانش‌آموز نباید خود را قربانی بی‌پناه بداند، بلکه باید احساس کند می‌تواند در بازسازی و توسعه علمی کشور نقش داشته باشد.

هفت ماه تعطیلی؛ ضرورت بازنگری در شیوه جبران عقب‌ماندگی آموزشی

کرمی‌نیا در ادامه با اشاره به تعطیلی هفت‌ماهه و دوره طولانی آموزش مجازی و خانگی، نسبت به پیامدهای این شرایط بر تمرکز، سواد پایه و فرایند یادگیری دانش‌آموزان هشدار داد.

وی با اشاره به استفاده گسترده از شبکه‌های اجتماعی و قرار گرفتن دانش‌آموزان در معرض اخبار متناقض و محرک‌های لحظه‌ای، مدعی شد که وضعیت شناختی دانش‌آموزان پس از این دوره تغییر کرده و بخش‌هایی از توان تمرکز و حل مسئله آنان تحت تأثیر قرار گرفته است.

این مدرس دانشگاه تأکید کرد: مدارس نباید برای جبران عقب‌ماندگی آموزشی، از همان ابتدا به آزمون‌های سنگین، تکالیف انباشته و حجم بالای سرفصل‌ها روی بیاورند؛ چراکه به باور وی، چنین رویکردی می‌تواند زمینه‌ساز دل‌زدگی، افت انگیزه و بحران‌های رفتاری شود.

سه گام برای بازسازی فرایند یادگیری

کرمی‌نیا برای بازگشت تدریجی دانش‌آموزان به فضای آموزشی، سه گام را پیشنهاد کرد.

وی تنظیم مجدد ریتم‌های شناختی و اجتماعی را نخستین گام دانست و گفت: دو هفته ابتدایی می‌تواند با پروژه‌های جمعی، آموزش بازی‌محور، مباحثه‌های آزاد و فعالیت‌های کارگاهی همراه باشد تا ارتباطات اجتماعی و توان تمرکز دانش‌آموزان به‌تدریج احیا شود.

به گفته وی، هسته‌سازی محتوای آموزشی دومین گام است؛ به این معنا که سرفصل‌های غیرضروری و محفوظات کم‌ارزش کاهش یافته و تمرکز آموزش بر مفاهیم بنیادینی قرار گیرد که فهم سایر مباحث به آنها وابسته است.

وی سومین گام را گذار از آموزش انفعالی به حل مسئله مشارکتی عنوان کرد و افزود: نوجوان امروز باید در کلاس نقش پژوهشگر داشته باشد، مسائل واقعی محیط پیرامون خود را بررسی کند و برای آنها راهکار ارائه دهد.

کرمی‌نیا معتقد است پیوند دادن یادگیری با مسائل واقعی و کاربردهای عینی می‌تواند روند بازیابی تحصیلی دانش‌آموزان را سرعت ببخشد.

معلم؛ از انتقال‌دهنده درس تا پناهگاه امن عاطفی

این معلم و مدرس دانشگاه همچنین نقش معلم را در شرایط جدید متفاوت از گذشته دانست و گفت: معلم دیگر صرفاً مجری طرح درس و ارائه‌دهنده محتوای آموزشی نیست و باید در کنار آموزش، نقش «راهبر معنایی، تسهیل‌کننده گفت‌وگو و پناهگاه امن عاطفی» را نیز ایفا کند.

کرمی‌نیا با اشاره به ویژگی‌های نسل زد و آلفا اظهار کرد: دانش‌آموزان امروز با پرسش‌های بنیادین هویتی، تردیدها و تجربه مواجهه با بحران و مرگ روبه‌رو هستند و بیش از گذشته به «اصالت» و «شنیده شدن» نیاز دارند.

وی بر ضرورت تقویت رواداری فکری و تاب‌آوری در گفت‌وگو تأکید کرد و گفت: وقتی دانش‌آموزی درباره آینده و ناامنی پرسش می‌کند یا نقدی صریح مطرح می‌کند، نباید پاسخ او صرفاً توبیخ باشد؛ بلکه کلاس باید به محیطی امن برای تحلیل عقلانی تبدیل شود.

به گفته کرمی‌نیا، تفکر انتقادی باید در کنار تعلق خاطر ملی رشد کند و معلمی که بتواند هراس دانش‌آموز را درک کند و به او نشان دهد چگونه می‌توان از دل شرایط دشوار، آینده‌ای جدید ساخت، نقشی مهم در استحکام بنیان‌های جامعه ایفا می‌کند.

وی افزود: اعتبار و اقتدار معلم در شرایط کنونی بیش از ابزارهای انضباطی گذشته، از تسلط بر مهارت‌های ارتباطی و درک زبان نسل جدید ناشی می‌شود.

پیام کرمی‌نیا به والدین؛ ترس نباید به شیوه زندگی تبدیل شود

کرمی‌نیا در پایان خطاب به والدین گفت: حفاظت فیزیکی از فرزندان در چهاردیواری خانه، غریزه‌ای محترم است، اما تبدیل ترس به شیوه زندگی می‌تواند به شکل‌گیری نسلی شکننده و بی‌افق منجر شود.

وی «آگاهی، قدرت تحلیل و تاب‌آوری جمعی» را از مؤلفه‌های مهم مصونیت در برابر بحران‌ها دانست و افزود: کلاس درس بستری است که دانش‌آموز در آن می‌آموزد چگونه بایستد، چگونه بیندیشد و چگونه جامعه خود را در برابر تندبادها بسازد.

این مدرس دانشگاه از والدین خواست فرزندان خود را با اطمینان، سربلندی و امید به معلمان متعهد بسپارند و اظهار کرد: حضور هر دانش‌آموز پشت نیمکت مدرسه، پیامی روشن از ادامه مسیر زندگی و یادگیری است.

کرمی‌نیا در پایان تأکید کرد: «هر زنگی که به صدا درمی‌آید، هر صفحه‌ای که ورق می‌خورد و هر کلمه‌ای که روی تخته نقش می‌بندد، اعلام رسمی استواری ماست.»

انتهای پیام/