روضه مادر در موقوفه سردار دلها برپاست؛ آیینی که هر سال با جای خالی مردی برگزار میشود که خود میزبان عزاداران حضرت زهرا (س) بود.
به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری «نذیر کرمان»؛ در انتهای بنبست شماره ۴ خیابان شهید رجایی کرمان، خانهای قرار دارد که نامش با عشق، ارادت و دلدادگی به حضرت فاطمه زهرا سلاماللهعلیها گره خورده است؛ بیتالزهرا، موقوفهای از جنس باورهای مردی که نامش برای مردم کرمان تنها یادآور میدانهای نبرد نیست، بلکه خاطرهای از میزبانی، تواضع و اشکهای بیریای عزاداری است. اینجا بیتالزهرای حاج قاسم سلیمانی است؛ خانهای که سالها در ایام فاطمیه، درهایش به روی عزاداران مادر سادات گشوده میشد و صاحبخانه، خود، به استقبال مهمانان میرفت. اینجا همان جایی است که حاج قاسم، با همه مسئولیتها و مشغلههایش، برای برپایی مجلس عزای حضرت زهرا (س) اهمیت ویژهای قائل بود؛ مجلسی که برای او صرفاً یک آیین مذهبی نبود، بلکه جلوهای از دلبستگی عمیقش به خاندان اهلبیت (ع) به شمار میرفت. حالا سالهاست که در روزهای فاطمیه، کوچههای منتهی به این خانه دوباره حالوهوای دیگری به خود میگیرند؛ گویی خاطره حضور مردی که روزگاری مقابل در میایستاد و به کوچک و بزرگ خوشامد میگفت، هنوز در گوشهگوشه این خانه جریان دارد. صدای روضه که بلند میشود، نام حاج قاسم نیز در ذهن بسیاری از حاضران زنده میشود؛ مردی که رفت، اما رسم میزبانی و عزاداری را برای بازماندگان و ارادتمندانش به یادگار گذاشت. روضهای که با رفتن صاحبخانه خاموش نشد شهادت حاجقاسم فصل تازهای در روایت این خانه گشود؛ پس از شهادت فرزند کرمان ایام فاطمیه برای حاضران، علاوه بر داغ شهادت بانوی دو عالم، یادآور فقدان صاحبخانهای شد که خود یکی از چهرههای اصلی این مجلس بود. پس از شهادت سیدالشهدای جبهه مقاومت، بیتالزهرا همچنان میزبان عزاداران ماند و مراسم سوگواری حضرت زهرا (س)، مطابق سنت سالهای گذشته، در این موقوفه ادامه یافت. از سال ۱۳۹۸ به این سو، هر بار که ایام فاطمیه از راه رسیده، این خانه بار دیگر پذیرای دلدادگانی شده است که برای عرض ارادت به ساحت حضرت زهرا (س) گرد هم میآیند؛ با این تفاوت که دیگر خبری از حضور صاحبخانه در میان جمع نیست. از آن روز تاکنون، هر سال بر شمار فاطمیههایی که بدون حضور حاج قاسم برگزار شده، افزوده شده است؛ سالهایی که هرکدام، خاطرهای تازه از دلتنگی را در دل دوستداران او برجای گذاشتهاند. گویی تقویم این خانه، علاوه بر روزهای عزاداری، روزشمار نبودن مردی را نیز در خود دارد که روزگاری در همین مجلس، کنار مردم میایستاد و در سوگ مادر سادات اشک میریخت. برای مهمانان بیتالزهرا، این فقدان صرفاً غیبت یک چهره شناختهشده نیست؛ جای خالی میزبان مهربانی است که به استقبال عزاداران میرفت و حضورش به این مجلس رنگی از صمیمیت میبخشید. شاید به همین دلیل است که هر سال، با آغاز روضهها، خاطره حاج قاسم در ذهن حاضران جان میگیرد؛ خاطره مردی که اکنون نامش بر پیشانی این خانه نشسته، اما یادش در میان عزاداران جاری است. بیتالزهرا؛ روایتی از گردشگری مقاومت در کرمان کرمان، پایتخت مقاومت جهان اسلام، برای بسیاری از زائران و گردشگرانی که با هدف شناخت مکتب شهید حاج قاسم سلیمانی به این شهر سفر میکنند، تنها یک مقصد جغرافیایی نیست؛ شهری است که بخش مهمی از هویت معاصر آن با نام و خاطره سردار دلها پیوند خورده است. در این میان، گردشگری مقاومت فرصتی برای آشنایی با ابعاد گوناگون زندگی این شهید فراهم میکند؛ از نقشآفرینیهای تاریخی و نظامی او تا باورهای مذهبی، روحیه مردمی و جلوههای معنوی شخصیتش. بیتالزهرا را نیز میتوان در همین چارچوب، یکی از مکانهای مهم در روایت معنوی زندگی حاج قاسم دانست؛ مکانی که بازدید از آن، دریچهای به سوی شناخت وجه دیگری از شخصیت او میگشاید. اگر بخشی از گردشگری مقاومت به بازخوانی میدانهای مبارزه و حماسههای تاریخی اختصاص دارد، بخش دیگری از آن را باید در مکانهایی جستوجو کرد که باورها، دلبستگیها و سبک زندگی این شهید را روایت میکنند. بیتالزهرا از همین منظر، فراتر از یک بنای مذهبی یا محل برگزاری مراسم عزاداری است. این موقوفه، جلوهای از ارادت حاج قاسم به حضرت زهرا (س) و نشانهای از پیوند عمیق او با مجالس اهلبیت (ع) به شمار میرود. گردشگرانی که با هدف شناخت مکتب شهید سلیمانی به کرمان میآیند، میتوانند با حضور در این مکان مقدس، بخشی از هویت معنوی و مذهبی او را نیز از نزدیک لمس کنند؛ البته در چارچوب ضوابط و برنامههای اعلامشده برای بازدید و برگزاری مراسم. در روزهای فاطمیه، این معنا جلوهای پررنگتر پیدا میکند. بیتالزهرا در این ایام، هم میزبان عزاداران حضرت زهرا (س) است و هم میتواند برای زائران و علاقهمندان به سیره شهید سلیمانی، فرصتی برای تأمل، دعا و بهرهمندی معنوی فراهم آورد. در چنین فضایی، گردشگری مقاومت تنها به دیدن یک مکان یا ثبت تصویری از آن محدود نمیشود؛ بلکه فرصتی برای درک پیوند میان ایمان، مسئولیتپذیری، مردمداری و سبک زندگی مردی است که نامش با مقاومت گره خورده است. از این رو، توجه به بیتالزهرا در برنامههای معرفی ظرفیتهای گردشگری مقاومت کرمان، میتواند به شناساندن وجوه کمتر دیدهشده شخصیت حاج قاسم کمک کند؛ وجوهی که در میان هیاهوی روایتهای حماسی، گاه کمتر مجال بازگویی پیدا میکنند، اما برای شناخت کاملتر او اهمیت فراوان دارند. رسالت ادامهدار موقوفه حاجقاسم امسال نیز در روزهای جمعه یکم و شنبه دوم آبانماه، آیین عزاداری در بیتالزهرا برگزار میشود و در ادامه ایام فاطمیه و همزمان با روزهای منتهی به سالروز شهادت حضرت فاطمه زهرا (س) نیز این مجلس مطابق سنت سالهای گذشته برپا خواهد بود. باز هم درهای این خانه به روی عزاداران گشوده میشود؛ باز هم نام حضرت زهرا (س) در نوحهها و روضهها طنینانداز خواهد شد و باز هم دوستداران اهلبیت (ع) از گوشهوکنار گرد هم خواهند آمد. اما در میان این رفتوآمدها و زمزمههای عاشقانه، جای مردی خالی است که سالها در همین روزها میزبان مردم بود. بیتالزهرا در گذر این سالها، معنایی فراتر از یک مکان برای برگزاری مراسم عزاداری پیدا کرده است. این خانه، برای بسیاری از مردم کرمان، یادآور پیوند میان باورهای مذهبی حاج قاسم و زندگی روزمره اوست؛ پیوندی که در وقف این خانه برای برگزاری مجالس اهلبیت (ع) جلوهای ماندگار یافت. خانهای که قرار بود مأمن عزاداران باشد، پس از شهادت صاحبش نیز به همان رسالت ادامه داده است. فاطمیه امسال با داغ تازهای دیگر در این میان، آنچه به روایت بیتالزهرا عمق بیشتری میبخشد، همین استمرار است؛ اینکه رفتن حاج قاسم، چراغ مجلسی را که به آن دل بسته بود خاموش نکرد. هر سال، با رسیدن فاطمیه، این خانه دوباره جان میگیرد و یادآوری میکند که بعضی رسمها، با رفتن صاحبانشان از میان نمیروند؛ بلکه به امانتی برای دیگران تبدیل میشوند. فاطمیه امسال اما برای مردم ایران، اندوه دیگری نیز با خود دارد؛ نخستین ایام فاطمیه پس از شهادت آیتالله سید علی خامنهای، رهبر شهید انقلاب اسلامی. به این ترتیب، مجلس امسال در بیتالزهرا در حالی برگزار میشود که خاطره فقدان حاج قاسم، با داغ فقدان رهبری که سالها در حیات سیاسی و معنوی کشور حضور داشت، درهم میآمیزد. برای عزادارانی که در این روزها قدم به بیتالزهرا میگذارند، سوگواری تنها بازگشت به یک واقعه تاریخی نیست؛ فرصتی است برای مرور خاطره عزیزانی که دیگر در میان جمع نیستند، اما نام و یادشان در زندگی مردم حضور دارد. در چنین فضایی، روضه حضرت زهرا (س) با یاد شهیدانی همراه میشود که هر یک به شیوهای با باورها و عواطف دینی مردم پیوند خوردهاند. یاد صاحبخانهای که در اذهان ماندگار شد شاید راز ماندگاری بیتالزهرا را باید در همین پیوند جستجو کرد؛ در خانهای که از ابتدا برای برگزاری مجلس اهلبیت (ع) وقف شد و پس از شهادت حاج قاسم نیز درهایش بسته نماند. اینجا، هر سال، عزاداران میآیند تا در سوگ مادر بنشینند و در کنار آن، خاطره مردی را زنده کنند که روزگاری خود در میان آنان بود. حاج قاسم دیگر مقابل در بیتالزهرا نمیایستد؛ دیگر دست بر سینه، به استقبال مهمانان نمیرود و دیگر از نزدیک شاهد اشکهای عزاداران نیست. اما هر بار که صدای روضه در این خانه میپیچد، نام او نیز در حافظه جمعی حاضران زنده میشود. فاطمیه میآید و میگذرد؛ سالها عوض میشوند و شمار مجالسی که بدون حضور سردار دلها برگزار میشوند، بیشتر میشود. با این همه، چراغ بیتالزهرا همچنان روشن است؛ خانهای که حاج قاسم برای عزای مادر وقف کرد و اکنون، در غیاب او، همچنان میزبان دلدادگان حضرت زهرا (س) است. شاید در میان همه اشکهایی که در این خانه جاری میشود، یکی از ناگفتهترین دلتنگیها همان انتظار تکرارنشدنی باشد؛ انتظار دیدن صاحبخانهای که دیگر بازنمیگردد، اما یادش در هر فاطمیه، همراه عزاداران به این خانه میآید. انتهای خبر/ م