پس از سالها توقف مرمت و مطالبه عمومی، باغ تاریخی بیرمآباد کرمان حالا با وعده بازگشایی در هفته گردشگری دوباره خبرساز شده است.
به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری «نذیر کرمان»؛ نشست خبری مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان کرمان پانزدهم شهریورماه برگزار شد و در جریان این نشست، پرسش خبرنگاران درباره سرنوشت باغ تاریخی بیرمآباد بار دیگر این مطالبه را مطرح کرد که چرا درهای این مجموعه تاریخی همچنان به روی مردم بسته است. بیرمآباد در محدودهای تاریخی در شرق شهر کرمان و در نزدیکی مجموعه تخت درگاه قلیبیگ قرار گرفته است. موقعیت این باغ در کنار دیگر آثار تاریخی منطقه، اهمیت آن را دوچندان کرده و میتواند این مجموعه را به یکی از حلقههای مهم مسیر گردشگری تاریخی کرمان تبدیل کند. قدمت باغ بیرمآباد به دوره صفویه بازمیگردد. بر اساس مطالعات تاریخی، شکلگیری باغ با نام بیرامبیگ افشار پیوند دارد؛ فردی که در سال ۹۱۶ هجری قمری به کرمان آمد و بنای اولیه باغ را پایهگذاری کرد. سالها بعد، گنجعلیخان، حاکم نامدار کرمان در دوره شاه عباس صفوی، در توسعه و مرمت این مجموعه نقش داشت. از همین رو، بیرمآباد را میتوان یکی از نمونههای ارزشمند باقیمانده از باغسازی دوره صفوی در کرمان دانست. این باغ تنها یک فضای سبز تاریخی نیست؛ عمارت، دیوارها، برجها و دیگر عناصر معماری آن در کنار ساختار باغ، مجموعهای را شکل دادهاند که ارزش تاریخی و معماری آن فراتر از یک بنای معمولی است. بنا به اطلاعات منتشرشده درباره این اثر تاریخی، مساحت باغ حدود ۴/۵ هکتار است و عمارت اصلی آن در میان فضای باغ قرار دارد. قرار گرفتن مجموعه در دامنه کوه و برخورداری از چشمانداز طبیعی پیرامون نیز بر ظرفیتهای گردشگری آن افزوده است. از وعده مرمت تا سالها انتظار برای بازگشایی طرح مسئله مرمت باغ بیرمآباد به سال ۱۳۹۴ بازمیگردد. علیرضا رزمحسینی، استاندار وقت کرمان، پس از مرمت باغ فتحآباد، بازسازی و مرمت باغ بیرمآباد را مطرح کرد و قرار بود این مجموعه در سه فاز و طی یک سال مرمت شود و به یکی از ظرفیتهای گردشگری شهر کرمان تبدیل شود؛ اما پروژه براساس وعده دادهشده به پایان نرسید. روند مرمت باغ در سالهای بعد نیز ادامه یافت. در سفر آذرماه سال ۱۳۹۷ آیتالله شهید سید ابراهیم رئیسی، در آن زمان تولیت آستان قدس رضوی، به کرمان، وی از باغ بیرمآباد بازدید کرد. سیدحسین صابری، مسئول وقت دفتر نمایندگی آستان قدس رضوی در استان کرمان، نیز در همان سال در گفتوگویی با این پایگاه خبری ضمن تشریح مسائل مربوط به بازسازی و مرمت این باغ تاریخی، درباره کاربری این مجموعه نکاتی را مطرح کرده بود. در سفر عزتالله ضرغامی، وزیر وقت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی، به استان کرمان در سال ۱۴۰۱ و بازدید وی از این باغ تاریخی، موضوع بازگشایی مجموعه بار دیگر به صدر اخبار آمد. ضرغامی در جریان این بازدید خواستار فراهم شدن امکان بازدید عمومی از باغ بیرمآباد شد و حتی اعلام کرد برای باز شدن درهای باغ با آستان قدس رضوی مذاکره خواهد کرد. با وجود این اعلام صریح، بازگشایی باغ در آن مقطع نیز محقق نشد و مطالبه عمومی برای تعیین تکلیف این اثر تاریخی همچنان ادامه پیدا کرد. ایرادات مرمتی؛ دلیل توقف عملیات در نشست اخیر مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان کرمان، خبرنگاران بار دیگر موضوع عدم بازگشایی باغ بیرمآباد را مطرح کردند. سیدمؤید محسننژاد در پاسخ به این مطالبه اظهار کرد: در خصوص باغ بیرمآباد نیز به دلیل وجود ایرادات در شیوه مرمت، عملیات متوقف شده است. وی افزود: برای ادامه کار، مقرر شده از مشاور ذیصلاح و متخصص در حوزه میراث فرهنگی استفاده شود تا روند مرمت بر اساس اصول تخصصی و ضوابط میراثی دنبال شود. مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان کرمان ادامه داد: حساسیتهای موجود در زمینه مرمت بناهای تاریخی بالاست و نمیتوان با عجله در این زمینه اقدام کرد. محسننژاد تأکید کرد که هدف، اجرای عملیات مرمت با استفاده از طرح کارشناسی و توسط تیم اجرایی متخصص است تا از وارد شدن آسیب به بنا جلوگیری شود. وی همچنین تصریح کرد: مرمت بناهای تاریخی فرآیندی زمانبر و تخصصی است و نمیتوان انتظار داشت یک بنای تاریخی در مدت کوتاهی به نتیجه برسد. به گفته وی، تجربه برخی پروژههای مشابه نشان میدهد اصلاح روشهای مرمتی علاوه بر افزایش زمان اجرا، میتواند هزینههای پروژه را نیز چند برابر کند. طرح این موضوع بار دیگر مطالبه فعالان رسانهای و دغدغهمندان حوزه میراث فرهنگی در کرمان درباره بازگشایی باغ بیرمآباد را پررنگ کرد. در شرایطی که از یک سو ضرورت اجرای مرمت اصولی و حفاظت از این بنای تاریخی مورد تأکید قرار گرفته و از سوی دیگر، سالها انتظار برای بازگشایی مجموعه ادامه داشته است، پرسش اصلی این است که آیا میتوان میان حفاظت از بنا و بهرهمندی مردم از این ظرفیت تاریخی، راهکاری عملی پیدا کرد؟ استاندار کرمان وارد میدان شد در پی مطرح شدن این مطالبات، محمدعلی طالبی، استاندار کرمان، با حضور میدانی در باغ بیرمآباد روند بازسازی این اثر تاریخی را بررسی کرد و بر ضرورت تسریع در روند بازگشایی آن تأکید کرد. بنا بر اعلام روابطعمومی استانداری کرمان، طالبی با حضور در باغ تاریخی بیرمآباد بر لزوم تسریع در فرآیند بازگشایی این مجموعه به روی عموم مردم تأکید کرد. وی با بیان اینکه بازگشایی باغ نباید به بهانه انتظار برای تکمیل کامل عملیات بازسازی به تعویق بیفتد، عنوان کرد: برای باز کردن در باغ به روی مردم نباید معطل بازسازی کامل بود و در کنار کارهای عمرانی که در حال انجام است، میتوان حضور شهروندان را نیز فراهم کرد. استاندار کرمان همچنین بر ارائه خدمات لازم به مردم تأکید کرد و گفت این خدمات باید به گونهای ارائه شود که ضمن جلب رضایت شهروندان، آسیبی به ساختار باغ و روند بازسازی آن وارد نشود. هفته گردشگری؛ موعد تازه برای باز شدن درهای بیرمآباد طالبی با اشاره به برنامهریزیهای پیشین برای بازگشایی باغ بیرمآباد اظهار کرد که قرار بود این مجموعه در آستانه عید امسال بازگشایی شود، اما وقوع جنگ با این برنامه همزمان شد. استاندار کرمان طولانی شدن روند بازسازی و بازگشایی باغ را فاقد توجیه دانست و پیشنهاد کرد مراسم بازگشایی این مجموعه در هفته گردشگری امسال، از پنجم تا یازدهم مهرماه، برگزار شود. اکنون باغ بیرمآباد در نقطهای قرار گرفته که یک مطالبه چندساله، یک سو و ضرورت حفاظت تخصصی از میراث تاریخی، سوی دیگر آن قرار دارد. وعده بازگشایی همزمان با ادامه مرمت میتواند نقطه پایانی بر سالها انتظار باشد؛ البته مشروط به آنکه برنامهای روشن برای حفاظت از بنا، مدیریت حضور مردم و تکمیل عملیات مرمتی وجود داشته باشد. باغ بیرمآباد تنها مجموعهای تاریخی در شرق کرمان نیست؛ بخشی از هویت معماری و تاریخی این شهر است که میتواند در کنار دیگر آثار ارزشمند کرمان، سهمی جدی در توسعه گردشگری فرهنگی داشته باشد. سالها مرمت و بسته بودن درهای این باغ، مطالبه عمومی برای تعیین تکلیف آن را افزایش داده است. اکنون تأکید استاندار کرمان بر بازگشایی مجموعه همزمان با ادامه عملیات مرمت، فرصت تازهای برای پایان دادن به این انتظار فراهم کرده است. اگر این وعده با برنامهریزی دقیق، رعایت اصول حفاظتی و فراهم کردن زیرساختهای مناسب همراه شود، بیرمآباد میتواند بار دیگر به بخشی زنده از زندگی شهری و مقصدی برای شهروندان و گردشگران تبدیل شود. انتهای خبر/ م