نام کاربری یا نشانی ایمیل
رمز عبور
مرا به خاطر بسپار
نذیر کرمان – اولین جشنواره و همایش روز ملی مرتع و مرتعداری، شنبه ۲۷ اردیبهشت ماه ۱۴۰۴ با حضور جمعی از مدیران کشوری و استانی منابع طبیعی، مسئولان محلی و بهرهبرداران مرتع در شهرستان رابر استان کرمان برگزار شد. این رویداد مهم که همزمان با روز ملی مرتع و مرتعداری در کشور برنامهریزی شده بود، با هدف تبیین اهمیت حیاتی مراتع، توسعه پایدار پوشش گیاهی و بهرهبرداری مسئولانه از منابع طبیعی کشور به میزبانی شهرستان رابر برگزار گردید. در این همایش، سخنرانان کلیدی از جمله مدیرکل منابع طبیعی استان کرمان، فرماندار رابر، معاون فنی منابع طبیعی استان، مدیرکل دفتر امور مراتع سازمان منابع طبیعی کشور، امام جمعه رابر و نمایندگان جامعه عشایری و مرتعداران به ایراد سخن پرداختند. تمامی سخنرانان بر چالشهای ناشی از خشکسالی و چرای بیرویه دام، همچنین ضرورت مشارکت مردمی و بهرهگیری از ظرفیتهای نهفته گیاهان دارویی تأکید ورزیدند.
مدیرکل منابع طبیعی استان کرمان: چالشهای خشکسالی و چرای بیرویه، مراتع را تهدید میکند
علیرضا ابوالحسنی، مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان کرمان، در بخشی از سخنان خود، با اشاره به ثبت روز ملی مرتع و مرتعداری اظهار داشت: «امروز روز ملی مرتع و مرتعداری است؛ البته با دو روز تأخیر، چرا که مراسم اصلی آن در اصفهان برگزار شده بود. مقرر شد استانها نیز روزهای جداگانهای را برای گرامیداشت این موضوع اختصاص دهند، زیرا امسال برای نخستین بار چنین روزی در کشور گرامی داشته میشود.» وی ضمن قدردانی از برگزارکنندگان این همایش ملی، به دو چالش اساسی که مراتع کشور با آن دستوپنجه نرم میکنند، اشاره کرد و افزود: «دو چالش اساسی برای مراتع وجود دارد: اول خشکسالیهای چند سال اخیر که پوشش گیاهی را به شدت کاهش داده و دوم فشار چرای بیرویه دامها که بیش از ظرفیت تحمل مراتع است. ما با اجرای پروژههای مدیریت چرا به دنبال کنترل این شرایط و کاهش آسیب به پوشش گیاهی هستیم تا پایداری این اکوسیستمهای ارزشمند حفظ شود.»
فرماندار رابر: مرتع، محرکه اصلی توسعه شهرستان و ضامن امنیت غذایی
احمد کمالی، فرماندار شهرستان رابر، در سخنانی مبسوط بر اهمیت راهبردی حوزه مرتع در توسعه همهجانبه شهرستان تأکید کرد و اظهار داشت: «مرتع یکی از اساسیترین ظرفیتهای شهرستان رابر است و یکی از محرکههای اصلی توسعه این منطقه بهشمار میآید. اسناد بالادستی مانند قانون برنامه هفتم توسعه و قانون بودجه، اهمیت ویژهای برای حفظ منابع طبیعی و مرتعداری قائل شدهاند.» وی با اشاره به تنوع بینظیر ظرفیتهای طبیعی منطقه، افزود که حفاظت از مراتع برای تقویت کشاورزی، توسعه گردشگری و تضمین امنیت غذایی، امری حیاتی است. فرماندار رابر همچنین به نقش برجسته گیاهان دارویی در اقتصاد منطقه اشاره کرد و گفت: «بحث گیاهان دارویی و نقش مرتع در توسعه صنایع فرآوری آن یکی از نکات مهم این شهرستان است. برنامههای ویژهای برای حفاظت از عرصههای گیاهان دارویی و گسترش کشت این گونههای ارزشمند اجرا شده و ما قدردان پیگیریهای مسئولان در این زمینه هستیم که بستر را برای جهش تولید در این حوزه فراهم آوردهاند.»
معاون فنی منابع طبیعی استان: کرمان، قطب مراتع کشور با چالشهای اقلیمی
علی قادری، معاون فنی اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان کرمان، در سخنرانی خود ضمن ارائه آمار دقیق مراتع استان، بیان داشت: «استان کرمان دارای حدود شش میلیون و ۲۶۰ هزار هکتار مرتع است که معادل ۷۶ درصد سطح مراتع کشور را شامل میشود. با این حال، تغییرات اقلیمی این اکوسیستم حساس را با چالشهای جدی مواجه کرده است. روز ۲۵ اردیبهشت با شعار “مراتع سبز؛ عامل امنیت زیستی و ضامن غذایی کشور” فرصتی مغتنم برای ترویج فرهنگ حفاظت از این مواهب خدادادی و تقدیر از فعالان این حوزه است.» او با اشاره به برنامههای کلان سازمان منابع طبیعی برای احیای مراتع، اضافه کرد: «در سه چهار سال اخیر، نزدیک ۶.۵ میلیون هکتار از عرصههای مرتعی تحت پروژههای مدیریت چرا و حفاظت قرار گرفته است. همچنین اقداماتی نظیر تجدید ممیزی مراتع، صدور پروانههای چرا و تکمیل بانک اطلاعات مراتع، به منظور ساماندهی و بهرهبرداری بهینه از این منابع در دستور کار قرار دارد.» قادری با تأکید بر ضرورت تقویت پوشش گیاهی مراتع، اظهار داشت: «بهمنظور توسعه پوشش گیاهی مراتع، طی چند سال اخیر حدود ۹۰۰۰ هکتار عملیات بیولوژیک و بیومکانیک با استفاده از گونههای بومی و مقاوم به خشکی اجرا شده است. این اقدامات گامی مهم در احیای مراتع و تثبیت خاک در نقاط بحرانی بوده و به پایداری اکولوژیکی منطقه کمک شایانی میکند.»
مدیرکل دفتر امور مراتع کشور: مرتع، مساوی امنیت ملی و چالش دام مازاد
ترحم بهزاد، مدیرکل دفتر امور مراتع سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، در سخنان خود به چرایی انتخاب ۲۵ اردیبهشت به عنوان روز ملی مرتع پرداخت. وی با یادآوری نقش محوری طبیعت در فرهنگ و زندگی عشایری کشور، اظهار داشت: «ما ۲۵ اردیبهشت را برای نامگذاری روز ملی مرتع انتخاب کردیم، زیرا مقارن با آغاز بهار و اوج رویش گیاهان دارویی و تغذیه دامها در مرتع است. هدف از این نامگذاری، اطلاعرسانی گسترده و ایجاد همگرایی ملی برای حفاظت همهجانبه از این عرصهها بود.» بهزاد سپس به اهمیت حیاتی مرتع در تأمین زیرساختهای کشور اشاره کرد و با قاطعیت گفت: «من مرتع را مساوی امنیت ملی میدانم؛ زیرا تأمین آب شرب، کشاورزی و زیرساختهای حیاتی کشور، به طور مستقیم به سلامت و پایداری این مراتع وابسته است. اگر مرتع را از دست بدهیم، تمام زیرساختها به تبع آن دچار بحران جدی خواهد شد.» وی با ارائه آمار هشداردهنده دام مازاد کشور افزود: «در حال حاضر حدود ۸۰ میلیون واحد دامی در کشور داریم که بیش از دو برابر ظرفیت تحمل مراتع است؛ یعنی دامها اجازه چرای بیش از ۱۴ ماه در سال را پیدا کردهاند. این فشار مضاعف به تخریب بیسابقه پوشش گیاهی و فرسایش خاک منجر میشود که تهدیدی جدی برای آینده منابع طبیعی ماست.»
امام جمعه رابر: حفاظت از مراتع، تکلیف الهی و میراث عمومی است
حجتالاسلام والمسلمین علی علیدادی سلیمانی، امام جمعه شهرستان رابر، با تأکید بر مفاهیم و آموزههای عمیق دینی، ضمن استناد به آیات کلامالله مجید بر حفاظت از منابع طبیعی تأکید کرد: «خداوند متعال در قرآن کریم برای نظم بدیع جهان، بارها به کوه و زمین و آب اشاره کرده است. بیش از ۲۰ آیه درباره مراتع و جنگلها در قرآن کریم وجود دارد که نشاندهنده اهمیت بیبدیل این منابع طبیعی برای حیات بشر است. زمین و مراتع، میراث عمومی همه مردماند و حفظ و حراست از آنها، وظیفهای همگانی است.» وی یادآور شد که شرایط جنگل و مرتع در کشور نگرانکننده است و افزود: «ایران در بین ۷۱ کشور دنیا دارای جنگلهای بسیار کمی است؛ جنگلهای ما تنها ۷ درصد از اراضی ملی را پوشش دادهاند، در حالی که میانگین جهانی ۲۷ درصد است. این زنگ هشداری جدی است برای همه مسئولان و آحاد ملت که در این عرصه حیاتی فعالیت میکنند.» امام جمعه رابر ضمن اشاره به الگوی زندگی پربار شهید آیتالله رئیسی در توجه ویژه به مناطق محروم و عشایرنشین، بر لزوم خدمترسانی جهادی و مردمی تأکید کرد و بر ادامه تلاش مشترک دستگاهها و مردم در صیانت از منابع طبیعی تأکید نمود و آن را ضامن امنیت ملی و زیستی کشور دانست.
نماینده جامعه عشایری منطقه: تشکیل کانون مرتعداران، گامی مؤثر در حفاظت از مراتع
اکبر بادیهنشین، نماینده جامعه عشایری منطقه، نیز با ارائه دیدگاههای ارزشمند خود، به بیان مطالبات و راهکارهای عشایر و مرتعداران پرداخت. او با اشاره به مشکلات حقوقی و اداری مرتعداران گفت: «پیشنهاد میکنم مرز مراتع مرتعداران بهصورت دقیق مشخص و سنددار شود تا از بروز مشکلات حقوقی بین مرتعداران جلوگیری شود؛ این کار میتواند حجم پروندههای قضایی را کاهش دهد و شفافیت ایجاد کند.» وی افزود که مشارکت مرتعداران در حفاظت از مراتع به تازگی افزایش چشمگیری یافته است، زیرا کانون مرتعداران منطقه تشکیل شده و اکنون ۵۳۶ عضو فعال دارد. به گفته او: «با تشکیل کانون مرتعداران، هماهنگی و مشارکت مرتعداران برای حفاظت از مراتع منطقه تقویت شده و این حرکت گامی مؤثر در صیانت از عرصههای مرتع است. این کانون پتانسیل عظیمی برای مدیریت مشارکتی مراتع و حل مشکلات بومی دارد.» بادیهنشین در پایان از مدیرکل منابع طبیعی استان کرمان و سایر دستاندرکاران اجرای این همایش ملی قدردانی کرد.
عشایر بافت: ضرورت توجه به تجربیات بومی و حمایت از دامداری پایدار
شیرزاد پورامیری، از عشایر شهرستان بافت، نیز در این همایش با ارائه دیدگاههای جامع خود، به تبیین دغدغهها و راهکارهای پیشنهادی مرتبط با جوامع عشایری و مدیریت پایدار مراتع پرداخت. وی با اشاره به نقش حیاتی عشایر در حفظ و بهرهبرداری سنتی از مراتع، اظهار داشت: «ما عشایر، حافظان دیرینه مراتع هستیم و زندگیمان با این عرصهها گره خورده است. اما خشکسالیهای پیاپی و تغییرات اقلیمی، زندگی ما را با چالشهای جدی مواجه کرده است. محدودیتهای چرا و عدم تطابق تقویم کوچ با شرایط فعلی مراتع، فشار مضاعفی بر ما وارد میکند و توان تابآوری ما را کاهش میدهد.» پورامیری سپس به ارائه راهکارهایی بنیادین پرداخت و افزود: «ضروری است در برنامهریزیهای کلان مراتع، دیدگاهها و تجربیات بومی عشایر مورد توجه جدی قرار گیرد و با حمایت از روشهای پایدار دامداری و ارائه تسهیلات مناسب، به عشایر در مسیر تطبیق با شرایط نوین کمک شود. همچنین، ایجاد زیرساختهای لازم برای جلوگیری از تخریب مراتع توسط عوامل غیرمجاز و توسعه فرهنگ مشارکت میان عشایر و نهادهای دولتی، میتواند به پایداری این اکوسیستمهای ارزشمند یاری رساند و آینده معیشت ما را تضمین کند.»
تقدیر از پیشگامان و فعالان حوزه مرتعداری
در پایان این گردهمایی، از جمعی از کارشناسان، مجریان طرحهای مرتعداری، قرقبانان افتخاری و حامیان منابع طبیعی با اهدای لوح تقدیر تجلیل به عمل آمد. همایش ملی مرتع و مرتعداری استان کرمان، با تأکید بر لزوم همافزایی میان مسئولان و مردم و تکیه بر دانش تخصصی برای حفاظت، احیا و مدیریت پایدار مراتع به عنوان زیربنای توسعه پایدار و ضامن امنیت زیستی و غذایی کشور، به مثابه یک برنامه عمل برای صیانت از این گنجینههای حیاتی، به کار خود پایان داد.
کلمات کلیدی:
مرتع، مرتعداری، همایش ملی، رابر، منابع طبیعی، خشکسالی، چرای بیرویه، عشایر، مرتعداران، مدیریت پایدار، استان کرمان، ترحم بهزاد، اکبر بادیهنشین، شیرزاد پورامیری، خبرگزاری مهر.