نام کاربری یا نشانی ایمیل
رمز عبور
مرا به خاطر بسپار
کرمان – نذیر کرمان – استان کرمان، به عنوان پهناورترین استان کشور، در سالهای اخیر با تحولات جمعیتی قابل توجهی دست و پنجه نرم میکند که پیامدهای آن در ابعاد اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی نمود یافته است. این پویاییهای جمعیتی عمدتاً از عوامل متعددی چون نابرابریهای منطقهای در امکانات زیرساختی، تأثیرات مهاجرتهای داخلی و بروناستانی، بحرانهای زیستمحیطی نظیر کمآبی و خشکسالی، و همچنین چالشهای مربوط به حضور اتباع خارجی نشأت میگیرد.
بررسیهای میدانی نشان میدهد که مهاجرتهای داخلی، به ویژه از مناطق محروم به مراکز توسعهیافتهتر استان، موجب خالی شدن دهها روستا از جمعیت و در مقابل، افزایش تراکم جمعیتی در برخی مناطق شهری و حاشیهای شده است. این پدیده، حتی در روستاهایی که امکانات اولیه زندگی نیز فراهم شده، مشهود است؛ جایی که جوانان به امید فرصتهای بهتر، زادگاه خود را ترک میکنند. یک کارشناس اجتماعی در کرمان در این باره اظهار داشت: “نابرابریهای اقتصادی و توسعهای میان شهرستانهای مختلف، یکی از مهمترین عوامل مؤثر در تشدید تنشهای جمعیتی در استان کرمان است. این تفاوتها، زمینه را برای مهاجرت اجباری ساکنان مناطق محروم فراهم آورده و به فشارهای مضاعف بر زیرساختها منجر شده است.“
در کنار این عوامل، بحران منابع طبیعی، به خصوص کمآبی و خشکسالیهای مستمر، نقش فزایندهای در تشدید تنشهای منطقهای ایفا کرده است. کاهش منابع آبی در مناطقی نظیر بم و رفسنجان که اقتصادشان به شدت وابسته به کشاورزی است، نه تنها فشارهای اقتصادی را افزایش داده، بلکه به اختلافات محلی و درگیریهای میان جوامع نیز دامن زده است. از سوی دیگر، مهاجرت گسترده اتباع خارجی، به ویژه از کشور افغانستان، به برخی از مناطق استان کرمان، بافت جمعیتی شهرکها و روستاهای اطراف مرکز استان مانند زنگیآباد، اختیارآباد و شرفآباد را به کلی تحت تأثیر قرار داده است.
مدیران و سیاستگذاران استان برای مهار و مدیریت این چالشها نیازمند یک رویکرد چندبعدی و راهبردی هستند. یک مقام مسئول در استانداری کرمان با تأکید بر ضرورت اصلاح سیاستها، تصریح کرد: “برای کاهش تنشهای جمعیتی در استان کرمان، نیازمند اجرای سیاستهای عدالت اجتماعی و توسعه متوازن در تمامی مناطق استان هستیم. همچنین، تقویت مشارکتهای مردمی در تصمیمگیریهای محلی و برنامهریزی دقیق برای مدیریت مهاجرت و جمعیت میتواند نقش مؤثری در کاهش این تنشها داشته باشد.” وی افزود: احترام به تنوع فرهنگی و قومی، که در طول تاریخ موجب انسجام کرمان بوده، باید در تمامی تصمیمات مدیریتی و فرهنگی لحاظ شود تا تفاوتها به تضاد تبدیل نشوند.
در نهایت، استان کرمان با تمام تنوعهای اقلیمی، قومی و فرهنگی خود، سرمایهای عظیم برای همبستگی و انسجام اجتماعی است. اما تحقق این پتانسیل، در گرو شناخت صحیح از این تنوع و مدیریت کارآمدی است که به جای تحمیل تفکرات یکسویه، به سمت ایجاد گفتوگو، همدلی و همبستگی میان گروههای مختلف حرکت کند تا بتواند از این چالشها، فرصتهایی برای توسعه پایدار بیافریند.
کلمات کلیدی:
مهاجرت، کرمان، تنشهای جمعیتی، خشکسالی، تغییرات اقلیمی، نابرابری منطقهای، اتباع خارجی، توسعه پایدار، مدیریت منابع، نذیر کرمان.
منبع: مــهر ? تنشهای جمعیتی در استان کرمان؛ چالشی چند بعدی با نگاهی به عوامل مؤثر
− = یک