نبرد ۱۲ روزه ایران و اسرائیل؛ تأکید بر بازآفرینی هویت فرهنگی و سرمایه اجتماعی در عصر جنگ رسانه‌ها | خبر کرمان

به گزارش نذیر کرمان، صمد قربان‌نژاد، تحلیلگر و دانش‌آموخته دکترای مدیریت و برنامه‌ریزی فرهنگی، در تحلیلی جامع پیرامون “جنگ ۱۲ روزه ایران و رژیم اشغالگر اسرائیل” اظهار داشت: “این نبرد بار دیگر نشان داد که میدان اصلی نبردها در عصر جدید، تنها خاک و مرزهای جغرافیایی نیست، بلکه عرصه بی‌کران هویت فرهنگی، سرمایه اجتماعی و روایت‌های رسانه‌ای است.” وی افزود: “مدیریت فرهنگی پسا جنگ در چنین شرایطی، نقشی کلیدی در بازسازی اعتماد عمومی، تقویت وحدت ملی، حفظ سرمایه اجتماعی و بازیابی هویت فرهنگی ایفا می‌کند؛ امری که بدون توجه به نظریه‌های عمیق فرهنگی و اجتماعی، دست‌یافتنی نخواهد بود.”

قربان‌نژاد با اشاره به فرصت‌ها و تهدیدهای فرهنگی و اجتماعی این جنگ، به هویت فرهنگی پرداخت و بیان کرد: “از منظر نظریه استوارت هال، هویت فرهنگی یک پدیده سیال و در حال ساخت است و جوهر ثابت و از پیش تعیین‌شده‌ای نیست، بلکه یک فرآیند پویا و متغیر است که دائماً در حال شکل‌گیری و بازسازی است.” وی افزود: “بر این اساس، هویت فرهنگی امری سیال و در حال بازتعریف است که با هر شوک جمعی، می‌تواند دچار بحران یا فرصت تحول شود.” این تحلیلگر خاطرنشان کرد: “کاستلز نیز هویت را به عنوان سازوکار قدرت‌یابی جمعی در عصر جهانی شدن تبیین می‌کند.”

وی تصریح کرد: “در پسا جنگ، جامعه ایران با فشار روایت‌های چندوجهی رسانه‌ای و هجمه‌های روانی سیاسی، با خطر فروپاشی انسجام هویتی مواجه بود، اما از آنجا که بذر تحول در دل بحران نهفته است، با بازشناسی فرهنگ‌های محلی و تقویت روایت‌های ملی، زمینه پویایی و احیای هویت فراهم شد.” وی افزود: “حال زمان آن فرارسیده که با سیاست‌گذاری صحیح و اندیشه نو به تقویت هویت فرهنگی و بازسازی آن بر اساس مؤلفه‌های فرهنگی موجود و گاه رو به فراموشی، پرداخت.”

سرمایه اجتماعی؛ پشتوانه عبور از بحران‌ها

قربان‌نژاد در بخش دیگری از تحلیل خود به سرمایه اجتماعی اشاره کرد و بیان کرد: “در نظریه پاتنام و بوردیو، سرمایه اجتماعی همان سرمایه ناپیدا اما حیاتی پیوندهای اجتماعی و اعتماد عمومی است که موجب تاب‌آوری جامعه در برابر شوک‌ها می‌شود.” وی افزود: “تضعیف اعتماد عمومی، گسترش واگرایی و فرسایش مشارکت مدنی از مهم‌ترین تبعات فرهنگی جنگ است، اما همین تهدید می‌تواند فرصت بازتعریف سرمایه اجتماعی و بازسازی مشارکت را فراهم کند.” این کارشناس فرهنگی به اهمیت شبکه‌های انسانی و مدنی اشاره کرد و خاطرنشان کرد: “کلمن تأکید می‌کند که شبکه‌های انسانی و مدنی می‌توانند مانند ستون فقرات جامعه عمل کنند، به شرط آن‌که فرصت گفت‌وگو، اعتمادسازی و مسئولیت دسته‌جمعی جدی گرفته شود.”

وی تأکید کرد: “در چنین شرایطی، تکرار برخی رفتارهای ناصحیح و تقسیم‌بندی آحاد مردم جامعه می‌تواند این سرمایه ارزشمند را دچار چالش نماید.” وی افزود: “حال که بخش عمده‌ای از جامعه با همدلی مثال‌زدنی، یک‌صدا در مقابل تهدید دشمنان ایستادند، حفظ و تقویت سرمایه اجتماعی که می‌توان آن را به نوعی میراث ناملموس جنگ نامید، یکی از مهمترین اقدامات در مدیریت فرهنگی جامعه محسوب می‌شود.”

رسانه، روایت و جنگ ادراکات

قربان‌نژاد با اشاره به ماهیت نبرد کنونی، تصریح کرد: “جنگ امروز، جنگ روایت‌هاست. همان‌گونه که جوزف نای در نظریه قدرت نرم بیان می‌کند، مدیریت ادراک عمومی مهم‌ترین بعد قدرت در عصر جدید است.” وی افزود: “ضعف روایت ملی، سیطره روایت رقیب و استفاده هوشمندانه دشمن از شبکه‌های اجتماعی، می‌تواند سرمایه اجتماعی را تضعیف کند؛ در مقابل، مدیریت حرفه‌ای رسانه، تولید محتوای چندوجهی و مشارکتی، پرهیز از تک‌گویی و استقبال از روایت‌های متکثر اما هم‌گرا، کلید شکست حصر ادراکی است.”

وی خاطرنشان کرد: “از طرفی تقویت سواد رسانه‌ای و سواد فرهنگی می‌تواند در تجدید قوای ملی، یکی از بهترین راهکارهای مقابله با جنگ نرم محسوب شود.” این تحلیلگر همچنین به تجربه جهانی اشاره کرد و گفت: “مطالعه تجربه کشورهایی نظیر ژاپن و آلمان پس از جنگ‌های بزرگ نشان می‌دهد که بازسازی هویت و سرمایه اجتماعی جز با راهبردهای فرهنگی آموزشی، حمایت حداکثری از جامعه مدنی و روایت‌پردازی امیدآفرین ممکن نیست.” وی افزود: “در ایران نیز زمانی این امر محقق خواهد شد که فرهنگ مقاومت، بازآفرینی هنری و توسعه تشکل‌های مردمی، هم‌افزا شوند.”

پینوشت :

تحلیل صمد قربان‌نژاد از “جنگ ۱۲ روزه ایران و رژیم صهیونیستی” با تأکید بر ابعاد فرهنگی، اجتماعی و رسانه‌ای نبرد، از اهمیت بالایی برخوردار است. این رویکرد فراتر از نگاه صرفاً نظامی، به جنگ‌های نسل جدید می‌پردازد که در آن سرمایه اجتماعی و هویت فرهنگی به مثابه خطوط مقدم نبرد عمل می‌کنند. پیشنهاد راهکارهای کاربردی در سه سطح هویت فرهنگی، سرمایه اجتماعی و رسانه، نشان‌دهنده یک نگاه جامع و عملیاتی است که می‌تواند به سیاست‌گذاران فرهنگی در تدوین برنامه‌های مؤثر کمک کند. این تحلیل، با تأکید بر لزوم بازآفرینی هنری و فرهنگی و جلوگیری از رفتارهای افراطی، مسیری برای تقویت انسجام ملی و تاب‌آوری جامعه در برابر شوک‌های آینده ترسیم می‌کند و ضرورت نو شدن با افق فرهنگی و هنری را برجسته می‌سازد.

کلمات کلیدی: اخبار کرمان، اخبار کرمان و شهرستان ها، اخبار استان کرمان، جنگ ایران و اسرائیل، هویت فرهنگی، سرمایه اجتماعی، روایت رسانه‌ای، مدیریت فرهنگی، پسا جنگ، صمد قربان‌نژاد، نظریه استوارت هال، کاستلز، جوزف نای، سواد رسانه‌ای.