قنوات سرآسیاب فرسنگی قربانی بی‌توجهی مدیریتی

این کارشناس مدیریت بحران آب افزود: یکی از این قنوات، قنات عباس‌آباد، ده‌ها سال پیش تحویل مجموعه متولی آب شده و در زمان واگذاری بین ۶۰ تا ۷۰ لیتر بر ثانیه آبدهی داشته است، اما به‌دلیل نبود رسیدگی تخصصی، این میزان به‌تدریج کاهش یافته و اکنون به وضعیتی رسیده که ادامه حیات آن با تهدید جدی مواجه است.
کاهش آبدهی قنوات ارتباطی با خشکسالی ندارد

وی با رد این دیدگاه که کاهش آبدهی قنوات ناشی از خشکسالی است، تصریح کرد: کاهش بارندگی بی‌تأثیر نیست، اما نه تا حدی که یک قنات فعال را به مرز خشک‌شدن برساند؛ آنچه امروز شاهد آن هستیم، نتیجه مستقیم بی‌توجهی، عدم لایروبی، و اجرای نشدن دستورالعمل‌های فنی نگهداری قنوات است.

به گفته اشرف‌گنجویی، قنات‌ها سازه‌هایی زنده و نیازمند مدیریت مستمر هستند و در صورت رها شدن، به‌سرعت دچار افت راندمان و انسداد مسیرهای آبدهی می‌شوند.

غلبه نگاه «چاه‌محور» به جای احیای قنوات

این کارشناس مدیریت بحران آب با اشاره به طرح این موضوع در جلسات استانی طی سال‌های گذشته گفت: حدود شش تا هفت سال قبل، در نشست‌هایی با مسئولان وقت، مقرر شد گزارشی جامع از وضعیت قنوات استان تهیه شود. نتایج این بررسی‌ها نشان داد در بسیاری از مناطق، از جمله ساردوییه، کهنوج و حتی شهر کرمان، عامل اصلی تخریب قنوات، سهل‌انگاری مدیریتی بوده است.

وی ادامه داد: با وجود ارائه گزارش‌های کارشناسی، رویکرد غالب به سمت حفر چاه‌های جدید سوق پیدا کرد؛ در حالی‌که قنوات قرن‌ها تأمین‌کننده پایدار آب شرب و کشاورزی بوده‌اند و احیای آن‌ها به‌مراتب کم‌هزینه‌تر و مطمئن‌تر است.

نمونه‌هایی از تصمیم‌های پرهزینه و کم‌بازده

این کارشناس حوزه آب با ذکر نمونه‌هایی از تصمیم‌های اجرایی در برخی روستاها گفت: در مواردی، به‌جای مرمت قناتی که با هزینه‌ای محدود قابل احیا بوده، چاهی در فاصله ۲۰ تا ۲۵ کیلومتری حفر شده که در ابتدا حدود ۱۰ لیتر بر ثانیه آبدهی داشته اما امروز به حدود سه لیتر کاهش یافته است.

اشرف‌گنجویی افزود: حتی در نقاطی که کارشناسان محلی نسبت به نبود آب زیرزمینی هشدار داده‌اند، عملیات حفاری انجام شده و پس از رسیدن به عمق موردنظر، عملاً آبی به دست نیامده و پروژه رها شده است.

هزینه احیای قنات کمتر از توسعه منابع ناپایدار

وی با اشاره به یک نمونه دیگر اظهار کرد: در برخی مناطق، تنها با یک تا دو میلیارد تومان می‌شد مسیر قنات را لایروبی و موانع ناشی از سیلاب را برطرف کرد، اما این اقدام انجام نشده و به‌جای آن، حفاری‌های جدید با هزینه‌های بسیار بیشتر در دستور کار قرار گرفته است.

به گفته اشرف‌گنجویی، این رویکرد نه‌تنها مشکل کم‌آبی را حل نکرده، بلکه باعث افت بیشتر سفره‌های زیرزمینی و افزایش وابستگی به منابع ناپایدار شده است.

لزوم بازنگری فوری در سیاست‌های تأمین آب

این کارشناس مدیریت بحران آب تأکید کرد: اگر مدیریت منابع آب به سمت احیا و نگهداری قنوات بازنگردد، بسیاری از این سازه‌های تاریخی و کارآمد به‌تدریج از مدار خارج می‌شوند؛ در حالی‌که احیای آن‌ها می‌تواند یکی از پایدارترین راهکارهای تأمین آب در اقلیم خشک کرمان باشد.

انتهای خبر/ پسند https://armanekerman.ir/vdciy5azyt1awy2.cbct.html