نام کاربری یا نشانی ایمیل
رمز عبور
مرا به خاطر بسپار
در عصر حاضر، رسانهها از جایگاه ابزاری صرف برای انتقال اطلاعات، به بازیگرانی قدرتمند در عرصهٔ شکلدهی افکار عمومی و حتی تعیین سرنوشت جوامع تبدیل شدهاند. در این میان، پدیدهٔ «موج رسانهای» با ویژگیهای منحصربهفرد خود، نیازمند بررسی دقیق و کالبدشکافی تخصصی است. موج رسانهای، جریانی متلاطم از اطلاعات، اخبار، تصاویر، تحلیلها و روایتهاست که با سرعتی سرسامآور در فضای رسانهای، به ویژه شبکههای اجتماعی، منتشر شده و میتواند به سرعت توجه و تمرکز بخش وسیعی از جامعه را به خود جلب کند.
این پدیده، از منظر ارتباطات، جامعهشناسی، روانشناسی و حتی اقتصاد سیاسی قابل بررسی است. از منظر ارتباطات، موج رسانهای، نمود بارزی از «جریان چندگانه اطلاعات» و «نظریه کاشت» است. رسانهها با برجستهسازی موضوعی خاص، آن را به عنوان «واقعیت» در ذهن مخاطب «کاشت» میکنند و به مرور زمان، این «واقعیتِ ساختهشده» بر ادراک و رفتار مخاطب تأثیر میگذارد.
از منظر جامعهشناسی، موجهای رسانهای میتوانند به شکلگیری «هویتهای جمعی موقت»، «حرکتهای اجتماعی» و حتی «بحرانهای اجتماعی» منجر شوند. سرعت انتشار اطلاعات در شبکههای اجتماعی، امکان شکلگیری سریع گروههای مجازی با اهداف و منافع مشترک را فراهم میکند و میتواند به بسیج اجتماعی در مقیاسهای بزرگ منجر شود.
از منظر روانشناسی، موجهای رسانهای با استفاده از تکنیکهای خاص، مانند «ایجاد هیجان»، «ترسآفرینی»، «قطبیسازی» و «تکرار»، میتوانند بر احساسات و عواطف مخاطبان تأثیر گذاشته و قدرت تفکر انتقادی و تحلیل منطقی آنها را کاهش دهند.
از منظر اقتصاد سیاسی، موجهای رسانهای میتوانند ابزاری در دست گروههای ذینفع برای پیشبرد اهداف سیاسی، اقتصادی و ایدئولوژیک خود باشند. انتشار اخبار هدفمند، شایعات و اطلاعات نادرست، میتواند به تخریب رقبا، تغییر افکار عمومی در جهت منافع خاص و حتی ایجاد بحرانهای اقتصادی منجر شود.
مخاطرات پنهان موجهای رسانهای عبارتند از:
برای مقابله با این مخاطرات، ارتقاء «سواد رسانهای» در جامعه، ضروری است. سواد رسانهای، مجموعهای از مهارتها و دانشهاست که به افراد کمک میکند تا بتوانند پیامهای رسانهای را به طور نقادانه تحلیل کنند، منابع معتبر را از منابع نامعتبر تشخیص دهند و از تأثیرات منفی موجهای رسانهای در امان بمانند.
به قلم یا سر علیپور اشرفی مدرس سواد رسانه و مدیرمسئول رسانه های برخط اقطاع خبر و نذیر کرمان
کلمات کلیدی: موج رسانهای، رسانه، افکار عمومی، واقعیت مجازی، سواد رسانهای، اخبار جعلی، شایعات، تحلیل رسانهای، تکنیکهای رسانهای، جریان چندگانه اطلاعات، نظریه کاشت، قطبیسازی، سلامت روان، اعتماد عمومی، اصلاحات نیوز، دکترای علوم ارتباطات.
هشت − =