تبیین دکترین جامع پدافند غیرعامل از «دانایی‌محوری» تا «استحکام زیرساخت» / دکتر مرادی: سواد رسانه‌ای، سپر دفاعی ملت در جنگ ترکیبی است

[یک دکترین جامع؛ از دانایی‌محوری تا استحکام زیرساخت]

در طلیعه این گفتگوی راهبردی، دکتر علیرضا مرادی با به‌کارگیری منطقی وزین، فلسفه بنیادین پدافند غیرعامل را در یک گزاره استراتژیک خلاصه کرد. وی اظهار داشت: «آمادگی با «دانایی» و «توانایی» آغاز می‌شود و به «شهری مستحکم» و «زیرساخت پایدار» می‌انجامد.» این تعریف، پدافند غیرعامل را از یک مفهوم صرفاً فنی یا نظامی خارج کرده و آن را به یک «فرهنگ عمومی» و یک «نظام فکری مبتنی بر آگاهی» ارتقا می‌دهد که در آن، هر فرد و هر جزء از زیرساخت کشور، نقشی تعریف‌شده در منظومه امنیت ملی ایفا می‌کند.

[ابعاد کالبدی و زیستی؛ تأکید بر پیشگیری و پایداری]

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی واحد بافت، در تشریح ابعاد مختلف این دکترین، با نزاکت دقیق دیپلماتیک بر اولویت «پیشگیری» تأکید کرد. در حوزه پدافند زیستی، وی با بیان اینکه «پیشگیری همیشه مقدم بر درمان است»، راهبرد اصلی را «رعایت بهداشت فردی و جمعی» دانست. این نگاه، مسئولیت صیانت از سلامت عمومی را از نهادهای حاکمیتی به تک‌تک آحاد جامعه تسری می‌دهد. در حوزه پدافند کالبدی نیز، هدف غایی، «دستیابی به زیرساخت‌هایی پایدار و تاب‌آور برای مردم» عنوان شد که این امر مستلزم «ارتقاء آمادگی زیرساختی در برابر بحران» است.

[از پدافند شهری تا مردم‌محوری؛ توانمندسازی شهروندان به مثابه راهبرد]

نقطه کانونی تحلیل دکتر مرادی، «نقش محوری مردم» در این دکترین بود. وی با اشاره به شعار «مردم آماده، شهر مستحکم»، پیوندی ناگسستنی میان امنیت شهری و آگاهی شهروندان برقرار کرد. در این نگاه، شهر ایمن محصول دیوارهای بلند نیست، بلکه برآیند شهروندان توانمند است. وی تصریح کرد: «آمادگی در برابر تهدیدها، با ارتقاء دانش و مهارت‌های مردمی به دست می‌آید.» این همان «پدافند مردم‌محور» است که سرمایه اجتماعی را به یک دارایی راهبردی در حوزه امنیت بدل می‌کند.

[میدان نوین نبرد؛ مصون‌سازی سایبری و شناختی]

در مواجهه با تهدیدات نوین، این تحلیل با واژگانی هوشمندانه و سیاسی، به ابعاد غیرمادی نبرد پرداخت. دکتر مرادی پدافند رایانیکی (سایبری) را یک «ضرورت انکارناپذیر» خواند و توصیه کلیدی «آگاهانه کلیک کنیم» را به عنوان یک دستورالعمل عملیاتی برای همه کاربران ارائه داد.
مهم‌ترین بخش این تحلیل، به پدافند ترکیبی اختصاص داشت. وی با درک عمیق از ماهیت جنگ‌های امروزی، «سواد رسانه‌ای» را «سپر دفاعی مخاطب» در برابر جنگ شناختی معرفی کرد و افزود: «تبیین الگوی جنگ ترکیبی دشمن، نیازمند راهبرد دفاع ترکیبی هوشمندانه است.» این بیان، بر ضرورت گذار از دفاع منفعل به یک رویکرد فعال، هوشمند و چندوجهی در عرصه رسانه و شناخت تأکید دارد.

—

### کلمات کلیدی (Keywords)

* پدافند غیرعامل
* جنگ ترکیبی
* دکتر علیرضا مرادی
* دانشگاه آزاد اسلامی بافت
* پدافند شناختی
* سواد رسانه‌ای
* پدافند سایبری
* دانایی‌محوری
* امنیت ملی
* زیرساخت پایدار
* پدافند مردم‌محور